Công văn 4153/TCT-HTQT do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về việc áp dụng Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTAA) giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ đối tác. Văn bản tập trung làm rõ các nguyên tắc pháp lý và thủ tục hành chính thuế nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế, đồng thời ngăn ngừa hành vi trốn lậu thuế quốc tế.

Theo hướng dẫn, Hiệp định tránh đánh thuế hai lần chỉ áp dụng đối với các đối tượng là đối tượng cư trú của một hoặc của cả hai Nước ký kết. Công văn nhấn mạnh các điểm lưu ý sau:

• Xác định tư cách đối tượng cư trú là điều kiện tiên quyết để được hưởng các ưu đãi thuế theo Hiệp định.
• Đối tượng áp dụng bao gồm cá nhân, công ty và bất kỳ tổ chức nào khác được coi là thực thể thuế theo quy định pháp luật của các bên ký kết.
• Trường hợp không chứng minh được tư cách cư trú thông qua Giấy chứng nhận cư trú (Certificate of Residence - CoR), người nộp thuế sẽ không được áp dụng các điều khoản miễn, giảm thuế của Hiệp định.

Hiệp định chỉ áp dụng đối với các loại thuế đánh vào thu nhập và tài sản do một Nước ký kết hoặc các cơ quan chính quyền địa phương của nước đó ban hành, cụ thể:

• Tại Việt Nam, các loại thuế chủ yếu thuộc phạm vi áp dụng bao gồm Thuế thu nhập cá nhân (PIT) và Thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT).
• Các loại phí, lệ phí hoặc các khoản phạt chậm nộp, phạt vi phạm hành chính về thuế không thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định.
• Hiệp định cũng sẽ áp dụng đối với các loại thuế có tính chất tương tự hoặc thay thế được ban hành sau ngày ký Hiệp định.

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc giải thích và áp dụng, Công văn làm rõ cách hiểu đối với các thuật ngữ cơ bản:

• Thuật ngữ "Người": Bao gồm cá nhân, công ty và mọi tổ chức khác của người nộp thuế.
• Thuật ngữ "Công ty": Chỉ các pháp nhân hoặc bất kỳ thực thể nào được coi là pháp nhân cho mục đích áp dụng thuế.
• Doanh nghiệp của một Nước ký kết: Là doanh nghiệp được điều hành bởi đối tượng cư trú của nước đó.
• Thẩm quyền giải quyết: Tổng cục Thuế Việt Nam (hoặc Bộ Tài chính) là cơ quan có thẩm quyền đại diện cho Việt Nam trong việc giải quyết các tranh chấp và thực hiện thủ tục thỏa thuận song phương (MAP).

Đây là nội dung cốt lõi để phân định quyền đánh thuế giữa hai quốc gia. Công văn hướng dẫn chi tiết các tiêu chí xác định như sau:

• Đối tượng cư trú của một Nước ký kết là bất kỳ người nào, theo luật của Nước đó, bị đánh thuế tại đó do có nhà ở, thời gian cư trú, trụ sở điều hành hoặc các tiêu chí có tính chất tương tự.
• Trường hợp một cá nhân là đối tượng cư trú của cả hai nước (trùng thấu thuế), việc xác định sẽ tuân theo quy tắc phân xử thứ bậc (Tie-breaker rules): nơi có nhà ở thường trú, nơi có các quan hệ cá nhân và kinh tế chặt chẽ hơn (trung tâm của các quyền lợi sống), nơi thường xuyên sinh sống, hoặc quốc tịch.
• Đối với các tổ chức, doanh nghiệp là đối tượng cư trú của cả hai nước, nơi có trụ sở điều hành thực tế (Place of effective management) sẽ là yếu tố quyết định để xác định tư cách cư trú thuế.

Tổng cục Thuế yêu cầu các cơ quan thuế địa phương và người nộp thuế tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thủ tục:

• Người nộp thuế muốn áp dụng Hiệp định phải nộp Hồ sơ thông báo miễn, giảm thuế theo Hiệp định gửi đến cơ quan thuế trực tiếp quản lý theo đúng thời hạn quy định tại Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính.
• Cơ quan thuế có quyền từ chối áp dụng Hiệp định nếu phát hiện có sự lạm dụng Hiệp định (Treaty Shopping) hoặc các giao dịch được thiết lập chủ yếu nhằm mục đích tránh thuế mà không có bản chất kinh tế thực tế.