Giới thiệu chung về Công văn 349/BXD-KTXD

Công văn 349/BXD-KTXD do Bộ Xây dựng ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng hình thức hợp đồng tổng thầu thiết kế - cung cấp thiết bị công nghệ - thi công xây dựng công trình (gọi tắt là hợp đồng EPC). Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các chủ đầu tư, nhà thầu và các cơ quan quản lý nhà nước thống nhất cách hiểu và áp dụng đúng các quy định của pháp luật về quản lý chi phí, quản lý chất lượng và tiến độ đối với các dự án đầu tư xây dựng áp dụng hình thức tổng thầu EPC.

1. Điều kiện và phạm vi áp dụng hình thức tổng thầu EPC

Theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng, việc lựa chọn và áp dụng hình thức hợp đồng EPC phải tuân thủ các nguyên tắc và điều kiện chặt chẽ nhằm bảo đảm hiệu quả tối ưu cho dự án:

• Hình thức tổng thầu EPC chỉ nên áp dụng đối với những dự án, gói thầu có yêu cầu kỹ thuật, công nghệ cao, tính chất phức tạp, đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ và đồng bộ tuyệt đối từ khâu thiết kế, cung cấp thiết bị đến thi công xây dựng.
• Chủ đầu tư phải có đủ năng lực quản lý hoặc phải thuê tổ chức tư vấn quản lý hợp đồng có đủ năng lực, kinh nghiệm để giám sát, kiểm soát chặt chẽ quá trình thực hiện của tổng thầu.
• Trước khi tổ chức lựa chọn nhà thầu, chủ đầu tư phải xác định rõ phạm vi công việc, yêu cầu về chất lượng, tiến độ, các tiêu chuẩn kỹ thuật và chỉ tiêu hiệu suất của công trình để làm cơ sở xây dựng hồ sơ mời thầu và thương thảo hợp đồng.

2. Trách nhiệm toàn diện của Tổng thầu EPC

Công văn làm rõ phạm vi trách nhiệm của tổng thầu EPC trong suốt quá trình thực hiện dự án, bao gồm các mảng công việc cốt lõi:

• Công tác thiết kế: Tổng thầu chịu trách nhiệm thực hiện thiết kế bản vẽ thi công (hoặc thiết kế kỹ thuật đối với trường hợp thiết kế 3 bước) dựa trên thiết kế cơ sở hoặc thiết kế FEED đã được phê duyệt. Tổng thầu phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác, an toàn, tính khả thi của hồ sơ thiết kế do mình lập.
• Cung cấp thiết bị công nghệ: Chịu trách nhiệm mua sắm, chế tạo, vận chuyển, bảo quản, lắp đặt và chạy thử các thiết bị công nghệ. Thiết bị được cung cấp phải đáp ứng đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật, xuất xứ, công nghệ và các chỉ tiêu hiệu suất đã cam kết trong hợp đồng.
• Thi công xây dựng: Thực hiện toàn bộ công tác xây lắp công trình, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ và chất lượng công trình theo đúng hồ sơ thiết kế được duyệt và các quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng hiện hành.
• Vận hành thử nghiệm và bàn giao: Tiến hành chạy thử đơn động, liên động (có tải và không tải), thực hiện chuyển giao công nghệ, đào tạo lực lượng nhân sự vận hành cho chủ đầu tư và bàn giao công trình hoàn chỉnh đi vào hoạt động đúng tiến độ.

3. Quản lý chi phí và giá hợp đồng EPC

Vấn đề quản lý chi phí, xác định giá hợp đồng và thanh quyết toán đối với hợp đồng EPC được hướng dẫn cụ thể nhằm hạn chế tối đa tranh chấp giữa các bên:

• Hợp đồng EPC thông thường được áp dụng theo hình thức giá hợp đồng trọn gói. Giá hợp đồng phải được xác định trên cơ sở cạnh tranh lành mạnh và phải bao gồm đầy đủ các chi phí để thực hiện toàn bộ phạm vi công việc, kể cả chi phí dự phòng cho các yếu tố rủi ro và trượt giá trong thời gian thực hiện hợp đồng.
• Việc điều chỉnh giá hợp đồng trọn gói chỉ được xem xét thực hiện trong các trường hợp bất khả kháng theo quy định của pháp luật hoặc khi có sự thay đổi về phạm vi công việc, yêu cầu thiết kế do chủ đầu tư chủ động yêu cầu ngoài nội dung hợp đồng đã ký kết.
• Tổng thầu EPC phải tự chịu rủi ro đối với các hao hụt, sai lệch về khối lượng công việc phát sinh so với dự toán ban đầu khi thực hiện các công việc trong phạm vi hợp đồng trọn gói đã ký.

4. Mối quan hệ phối hợp và kiểm soát giữa Chủ đầu tư và Tổng thầu

Công văn nhấn mạnh nguyên tắc phân định quyền hạn và trách nhiệm giữa chủ đầu tư và tổng thầu nhằm đảm bảo tính chủ động cho nhà thầu nhưng vẫn giữ được sự kiểm soát của chủ đầu tư:

• Chủ đầu tư có quyền và nghĩa vụ giám sát, kiểm tra chất lượng, tiến độ thực hiện công việc của tổng thầu theo các mốc nghiệm thu đã thỏa thuận, nhưng không được can thiệp sâu vào công việc điều hành, biện pháp thi công hợp pháp của tổng thầu.
• Việc lựa chọn nhà thầu phụ của tổng thầu EPC phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về đấu thầu và xây dựng, đồng thời phải được chủ đầu tư chấp thuận bằng văn bản trước khi ký kết hợp đồng phụ. Tổng thầu vẫn phải chịu trách nhiệm toàn diện trước chủ đầu tư về chất lượng, tiến độ của các phần việc do nhà thầu phụ thực hiện.

5. Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của hướng dẫn

Công văn 349/BXD-KTXD đóng vai trò là cơ sở pháp lý quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc thực tế trong việc phân định trách nhiệm giữa các chủ thể tham gia hợp đồng EPC. Hướng dẫn này giúp các bên hạn chế tối đa các tranh chấp không đáng có, nâng cao hiệu quả quản lý chi phí đầu tư xây dựng, đồng thời thúc đẩy tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm quốc gia áp dụng mô hình tổng thầu EPC.