Tổng quan về Công văn 2928/TCT-CS về hạch toán chi phí lãi vay

Công văn 2928/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các doanh nghiệp và cơ quan thuế địa phương trong việc xác định, hạch toán và tính trừ chi phí lãi vay khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Văn bản này làm rõ các nguyên tắc áp dụng đối với các trường hợp doanh nghiệp chưa góp đủ vốn điều lệ và doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết theo quy định pháp luật hiện hành.

1. Quy định về chi phí lãi vay đối với doanh nghiệp chưa góp đủ vốn điều lệ

Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế và các quy định pháp luật về thuế TNDN hiện hành, việc xử lý chi phí lãi vay đối với doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ góp vốn điều lệ được thực hiện như sau:

• Trường hợp số tiền vay nhỏ hơn hoặc bằng số vốn điều lệ còn thiếu: Toàn bộ chi phí lãi vay phát sinh trong kỳ liên quan đến khoản vay này sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Trường hợp số tiền vay lớn hơn số vốn điều lệ còn thiếu: Doanh nghiệp phải thực hiện phân bổ chi phí lãi vay. Phần chi phí lãi vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu theo tiến độ góp vốn sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ. Phần chi phí lãi vay vượt quá số vốn điều lệ còn thiếu sẽ được xem xét tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hóa đơn, chứng từ và phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Chứng từ chứng minh: Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ hồ sơ, biên bản góp vốn, điều lệ công ty và các chứng từ chuyển tiền để chứng minh tiến độ góp vốn thực tế của các thành viên sáng lập hoặc cổ đông.

2. Khống chế chi phí lãi vay đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết

Đối với các doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết, Công văn nhấn mạnh việc áp dụng quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP của Chính phủ:

• Mức trần khống chế: Tổng chi phí lãi vay được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN không vượt quá 30% của tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trong kỳ cộng với chi phí lãi vay (sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay) cộng với chi phí khấu hao phát sinh trong kỳ (EBITDA).
• Nguyên tắc bù trừ: Chi phí lãi vay được xác định sau khi đã bù trừ với doanh thu từ lãi tiền gửi và lãi cho vay phát sinh trong kỳ tính thuế của doanh nghiệp.
• Chuyển chi phí lãi vay sang kỳ sau: Phần chi phí lãi vay không được trừ do vượt mức khống chế 30% sẽ được chuyển sang kỳ tính thuế tiếp theo khi xác định tổng chi phí lãi vay được trừ. Thời gian chuyển chi phí lãi vay tính liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh chi phí lãi vay không được trừ.

3. Hướng dẫn hạch toán kế toán và kê khai quyết toán thuế TNDN

Việc hạch toán và kê khai chi phí lãi vay cần tuân thủ sự khác biệt giữa chế độ kế toán và quy định pháp luật về thuế:

• Về mặt kế toán: Doanh nghiệp vẫn thực hiện hạch toán toàn bộ chi phí lãi vay thực tế phát sinh vào tài khoản chi phí tài chính (Tài khoản 635) trong kỳ để phản ánh đúng kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị.
• Về mặt thuế: Khi lập tờ khai quyết toán thuế TNDN (Mẫu số 03/TNDN), doanh nghiệp phải tự xác định phần chi phí lãi vay không được trừ (do chưa góp đủ vốn hoặc do vượt trần 30% theo Nghị định 132) để điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế tại chỉ tiêu B4 trên tờ khai quyết toán thuế.

4. Các lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp khi thực hiện thanh tra, kiểm tra thuế

Để tránh rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính về thuế liên quan đến chi phí lãi vay, doanh nghiệp cần lưu ý:

• Rà soát hợp đồng vay: Đảm bảo các hợp đồng vay tiền (dù là vay ngân hàng, vay tổ chức kinh tế hay vay cá nhân) phải có đầy đủ điều khoản về lãi suất, thời hạn thanh toán và mục đích sử dụng vốn vay rõ ràng.
• Hình thức thanh toán: Các khoản thanh toán chi phí lãi vay và gốc vay phải được thực hiện thông qua phương thức thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản ngân hàng) theo đúng quy định đối với giao dịch giữa các doanh nghiệp.
• Xác định đúng đối tượng liên kết: Doanh nghiệp cần chủ động rà soát các mối quan hệ sở hữu, điều hành, kiểm soát để xác định chính xác các bên liên kết, từ đó áp dụng đúng quy định khống chế chi phí lãi vay theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP.