Giới thiệu về Công văn 2001/TCHQ-TXNK năm 2018

Công văn 2001/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất việc xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt tập trung vào cách xử lý các khoản chi phí vận tải và các khoản phụ phí liên quan đến vận tải phát sinh trong quá trình đưa hàng hóa đến cửa khẩu nhập đầu tiên.

1. Nguyên tắc chung về việc xác định chi phí vận tải trong trị giá hải quan

Theo quy định pháp luật về trị giá hải quan, trị giá tính thuế đối với hàng hóa nhập khẩu được xác định dựa trên trị giá giao dịch. Trong đó, chi phí vận chuyển và mọi chi phí có liên quan đến việc vận chuyển hàng hóa đến cửa khẩu nhập đầu tiên là khoản điều chỉnh cộng (nếu chưa được bao gồm trong giá thực tế đã thanh toán hay sẽ thanh toán).

• Cửa khẩu nhập đầu tiên: Được xác định là cảng đích ghi trên vận đơn đối với phương thức vận tải đường biển, đường hàng không; hoặc là cửa khẩu biên giới đường bộ nơi hàng hóa đi vào lãnh thổ Việt Nam.
• Điều kiện để cộng vào trị giá hải quan: Khoản phí đó phải do người mua thanh toán, liên quan trực tiếp đến việc vận chuyển hàng hóa nhập khẩu đến cửa khẩu nhập đầu tiên, và chưa được tính trong giá thực tế đã thanh toán hay sẽ thanh toán của hàng hóa.

2. Hướng dẫn phân loại và xử lý các khoản phụ phí vận tải cụ thể

Công văn đưa ra hướng dẫn chi tiết đối với các loại phụ phí phổ biến mà doanh nghiệp thường gặp khi nhập khẩu hàng hóa bằng container:

• Phí xếp dỡ tại cảng (THC - Terminal Handling Charge): Đây là khoản phí xếp dỡ container tại cảng xếp hàng (cảng xuất) và cảng dỡ hàng (cảng nhập). Nếu phí THC phát sinh tại cảng xếp hàng hoặc trong quá trình vận chuyển đến cửa khẩu nhập đầu tiên mà chưa gộp vào giá mua thì phải cộng vào trị giá hải quan. Ngược lại, nếu phí THC phát sinh tại cảng dỡ hàng (sau cửa khẩu nhập đầu tiên) thì không phải cộng vào trị giá hải quan, với điều kiện có chứng từ, hóa đơn tách biệt rõ ràng.
• Phí mất cân đối vỏ container (CIC - Container Imbalance Charge): Bản chất của phí CIC là chi phí bù đắp cho việc điều chuyển container rỗng từ nơi thừa đến nơi thiếu nhằm phục vụ việc đóng hàng xuất khẩu. Tổng cục Hải quan xác định đây là khoản chi phí liên quan đến vận chuyển hàng hóa. Do đó, nếu khoản phí này phát sinh trước khi hàng đến cửa khẩu nhập đầu tiên và chưa nằm trong giá mua thì bắt buộc phải cộng vào trị giá hải quan để tính thuế.
• Phí lệnh giao hàng (D/O - Delivery Order fee): Phí D/O do hãng tàu hoặc đại lý giao nhận thu của người nhận hàng tại cảng đích để phát hành lệnh giao hàng, phục vụ việc làm thủ tục nhận hàng tại kho bãi. Vì phí này phát sinh tại cảng đích (sau khi hàng đã đến cửa khẩu nhập đầu tiên) để phục vụ việc nhận hàng, nên không thuộc khoản điều chỉnh cộng vào trị giá hải quan.
• Phí vệ sinh container (Cleaning fee): Tương tự như phí D/O, phí vệ sinh container thường phát sinh sau khi hàng hóa đã được thông quan, đưa về kho của doanh nghiệp để rút hàng và trả lại vỏ container rỗng cho hãng tàu. Do phát sinh sau cửa khẩu nhập đầu tiên, khoản phí này không phải cộng vào trị giá hải quan.

3. Nghĩa vụ chứng minh và hồ sơ chứng từ của người khai hải quan

Để đảm bảo tính minh bạch và chính xác trong việc áp dụng các khoản điều chỉnh, Công văn yêu cầu người khai hải quan và cơ quan hải quan thực hiện các nội dung sau:

• Trách nhiệm của người khai hải quan: Phải tự kê khai, tự xác định các khoản phí vận tải vào trị giá hải quan trên tờ khai. Doanh nghiệp có nghĩa vụ xuất trình đầy đủ chứng từ, tài liệu liên quan như hợp đồng vận chuyển, hóa đơn thương mại, chứng từ thanh toán phụ phí để chứng minh thời điểm phát sinh và bản chất của các khoản phí.
• Trách nhiệm của cơ quan hải quan: Thực hiện kiểm tra chi tiết hồ sơ hải quan, đối chiếu chứng từ thực tế để xác định tính hợp pháp của các khoản phí được cộng hoặc không cộng. Trường hợp phát hiện doanh nghiệp kê khai không đúng hoặc không đủ cơ sở chứng minh, cơ quan hải quan có quyền bác bỏ trị giá khai báo và thực hiện ấn định thuế theo quy định.

4. Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Việc ban hành Công văn 2001/TCHQ-TXNK đã giải quyết triệt để những vướng mắc, tranh chấp kéo dài giữa cơ quan hải quan địa phương và doanh nghiệp nhập khẩu về việc xác định tính thuế đối với các khoản phụ phí (đặc biệt là CIC và THC). Văn bản tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng, giúp doanh nghiệp chủ động trong việc tính toán chi phí, tối ưu hóa quy trình thông quan và thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định pháp luật.