Giới thiệu về Công văn 1148/TCT-CS năm 2023

Công văn 1148/TCT-CS được Tổng cục Thuế ban hành ngày 11 tháng 04 năm 2023 nhằm hướng dẫn các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thống nhất thực hiện các biện pháp quản lý, xử lý đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, đặc biệt là hóa đơn của các doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh hoặc có rủi ro cao về thuế.

Các nội dung trọng tâm của Công văn 1148/TCT-CS

Văn bản tập trung làm rõ các nguyên tắc xử lý thuế, khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và tính chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với các trường hợp mua bán hàng hóa có liên quan đến doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động. Cụ thể như sau:

• Phân loại hành vi sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp rủi ro: Tổng cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế địa phương phải tiến hành rà soát, phân loại rõ ràng các trường hợp sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp đã có thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Việc phân loại dựa trên thời điểm lập hóa đơn và tính xác thực của giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ.
• Xử lý đối với trường hợp có giao dịch mua bán thực tế: Nếu người nộp thuế chứng minh được việc mua bán hàng hóa, dịch vụ là có thật, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh (như hợp đồng kinh tế, biên bản giao nhận hàng hóa, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, hóa đơn hợp lệ tại thời điểm mua hàng) thì cơ quan thuế xem xét cho khấu trừ thuế GTGT đầu vào và tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Xử lý đối với trường hợp không có giao dịch mua bán thực tế (sử dụng hóa đơn khống): Trường hợp cơ quan thuế hoặc các cơ quan chức năng có đủ cơ sở kết luận người nộp thuế sử dụng hóa đơn không hợp pháp (mua bán hóa đơn khống, không có hàng hóa kèm theo) để hợp thức hóa hàng hóa trôi nổi hoặc giảm số thuế phải nộp, hành vi này sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật về quản lý thuế và xử phạt vi phạm hành chính. Nếu có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Trách nhiệm tự rà soát và điều chỉnh của người nộp thuế: Công văn khuyến khích và yêu cầu người nộp thuế chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống hóa đơn đầu vào. Khi phát hiện có hóa đơn của các doanh nghiệp thuộc danh sách rủi ro cao hoặc đã bỏ địa chỉ kinh doanh, người nộp thuế cần chủ động kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đã khấu trừ và giảm chi phí được trừ tương ứng để tránh bị xử phạt nặng khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

Hướng dẫn quy trình phối hợp và xử lý của cơ quan thuế

Để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong công tác quản lý thuế, Tổng cục Thuế đưa ra các chỉ đạo cụ thể đối với cơ quan thuế các cấp:

• Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra: Các Cục Thuế phải tập trung thanh tra, kiểm tra đối với các doanh nghiệp có lượng hóa đơn đầu vào lớn từ các doanh nghiệp rủi ro. Việc kiểm tra phải đi sâu vào việc xác minh dòng tiền, nguồn gốc hàng hóa và năng lực vận chuyển, kho bãi của bên bán để làm rõ tính chân thực của giao dịch.
• Phối hợp chặt chẽ với cơ quan Công an: Trong quá trình thanh tra, nếu phát hiện các đường dây mua bán hóa đơn chuyên nghiệp hoặc các doanh nghiệp thành lập chỉ nhằm mục đích bán hóa đơn, cơ quan thuế phải kịp thời chuyển hồ sơ, tài liệu sang cơ quan Công an để phối hợp điều tra, xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự.
• Tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hóa đơn, chứng từ điện tử. Hỗ trợ người nộp thuế nhận diện các dấu hiệu rủi ro của đối tác kinh doanh để phòng ngừa việc vô tình sử dụng hóa đơn không hợp pháp.

Ý nghĩa pháp lý và thực tiễn của văn bản

Công văn 1148/TCT-CS năm 2023 đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc thực tế cho cả cơ quan thuế và cộng đồng doanh nghiệp. Một mặt, văn bản giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp làm ăn chân chính, có giao dịch mua bán thực tế nhưng vô tình mua hàng của doanh nghiệp sau đó bỏ trốn. Mặt khác, văn bản thể hiện sự kiên quyết của ngành Thuế trong việc đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi gian lận hóa đơn, trục lợi ngân sách nhà nước, góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng.