Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13417:2021 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16256:2012) quy định về thử nghiệm lâm sàng trong phòng thí nghiệm và hệ thống thử nghiệm chẩn đoán in vitro, tập trung vào phương pháp tham chiếu để thử nghiệm hoạt tính in vitro của các chất kháng nấm liên quan đến các bệnh nhiễm trùng. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là cơ sở kỹ thuật thống nhất cho các phòng thí nghiệm lâm sàng và cơ sở nghiên cứu y sinh nhằm đánh giá chính xác độ nhạy cảm của nấm men đối với các chất kháng nấm.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn hướng dẫn phương pháp tham chiếu (phương pháp chuẩn) để xác định nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) của các chất kháng nấm đối với các loài nấm men gây bệnh nhiễm trùng thông qua phương pháp pha loãng trong môi trường lỏng.
• Đối tượng áp dụng: Các phòng thí nghiệm vi sinh lâm sàng, các cơ sở nghiên cứu y dược học, các đơn vị sản xuất và kiểm nghiệm thuốc kháng nấm, cùng các cơ quan quản lý chất lượng thiết bị chẩn đoán in vitro.

Nội dung cốt lõi của Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

1. Nguyên tắc xác định hoạt tính của chất thử nghiệm

• Hoạt tính của một chất thử nghiệm phải được xác định cụ thể trong một xét nghiệm sinh học (biological assay) thông qua việc so sánh trực tiếp với bột tham chiếu (reference powder) của cùng một chất.
• Bột tham chiếu sử dụng trong thử nghiệm phải có nguồn gốc rõ ràng, được chứng nhận về độ tinh khiết, hàm lượng hoạt chất và hạn sử dụng để làm thước đo chuẩn cho mọi phép đo đối chứng.
• Quy trình cân, hòa tan và pha loãng bột tham chiếu phải tuân thủ nghiêm ngặt các dung môi và chất đệm chuyên dụng được quy định nhằm bảo toàn hoạt tính sinh học tối đa của chất kháng nấm.

2. Thiết lập các điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn hóa

• Tiêu chuẩn hóa môi trường nuôi cấy, nồng độ tế bào nấm men (inoculum size), nhiệt độ ủ ấm và thời gian đọc kết quả để đảm bảo tính lặp lại và độ tái lặp của phép thử giữa các phòng thí nghiệm khác nhau.
• Kiểm soát chặt chẽ các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt tính kháng nấm như độ pH của môi trường, thành phần dinh dưỡng và chất lượng của dụng cụ chứa mẫu (khay vi phiến).

3. Thuật ngữ và định nghĩa quan trọng

• Chất kháng nấm (Antifungal agent): Chất có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của nấm men in vitro.
• Bột tham chiếu (Reference powder): Chất có hoạt tính sinh học đã biết, được sử dụng để chuẩn bị các dung dịch gốc và dãy nồng độ pha loãng trong thử nghiệm nhạy cảm.
• Nồng độ ức chế tối thiểu (MIC): Nồng độ thấp nhất của chất kháng nấm giúp ngăn chặn hoàn toàn hoặc ngăn chặn đáng kể sự phát triển có thể nhìn thấy bằng mắt thường của nấm men dưới các điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn.

4. Yêu cầu về kiểm soát chất lượng (QC)

• Mọi quy trình thử nghiệm lâm sàng đều phải sử dụng các chủng nấm men kiểm chứng chất lượng (QC strains) đã được chỉ định sẵn để kiểm tra tính chính xác của hệ thống thử nghiệm.
• Kết quả thử nghiệm chỉ được coi là có giá trị pháp lý và chuyên môn khi giá trị MIC của các chủng kiểm chứng nằm trong khoảng giới hạn cho phép được quy định trong tiêu chuẩn này.

Hiệu lực thi hành

TCVN 13417:2021 (ISO 16256:2012) có hiệu lực kể từ ngày công bố theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ, thay thế hoặc bổ sung cho các hướng dẫn thử nghiệm hoạt tính kháng nấm trước đây tại Việt Nam nhằm tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế hiện hành.