Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12248-4:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 12782-4:2012) về Chất lượng đất - Các thông số từ quá trình chiết dùng để lập mô hình địa hóa các thành phần và sự tồn tại của các thành phần trong đất và vật liệu - Phần 4: Chiết các chất mùn từ mẫu thể rắn, là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định phương pháp xác định và chiết tách các chất mùn (bao gồm axit humic và axit fulvic) từ các mẫu đất và vật liệu rắn khác nhằm phục vụ công tác lập mô hình địa hóa.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này được áp dụng đối với các cơ quan quản lý môi trường, các phòng thử nghiệm hóa học, địa chất, và các tổ chức, cá nhân thực hiện nghiên cứu, đánh giá chất lượng đất và vật liệu rắn. Phương pháp chiết quy định trong tiêu chuẩn cung cấp các thông số đầu vào quan trọng để mô phỏng sự phân bố, khả năng di động và sự tồn tại của các thành phần hóa học trong môi trường đất dưới tác động của các yếu tố tự nhiên và nhân tạo.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn tập trung vào các quy trình kỹ thuật chuẩn hóa để chiết tách chất mùn từ mẫu thể rắn, cụ thể bao gồm các nội dung chính sau:

• Phần mẫu thử (test portion): Quy định chi tiết về quy trình chuẩn bị mẫu thử từ mẫu ban đầu được gửi đến phòng thí nghiệm. Nội dung này bao gồm các yêu cầu về độ đồng nhất của mẫu, kích thước hạt, độ ẩm, và khối lượng tối thiểu của phần mẫu thử cần thiết để đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ mẫu đất hoặc vật liệu rắn cần phân tích. Việc xử lý sơ bộ mẫu thử phải tuân thủ nghiêm ngặt để tránh làm biến đổi cấu trúc hóa học của các chất mùn tự nhiên.
• Phần phân tích (analytical portion): Hướng dẫn chi tiết các bước tiến hành chiết tách hóa học đối với phần mẫu thử đã chuẩn bị. Quá trình này sử dụng các tác nhân hóa học thích hợp (như dung dịch kiềm và axit) trong các điều kiện nhiệt độ, thời gian và tốc độ khuấy trộn được kiểm soát chặt chẽ để tách riêng biệt phân đoạn axit humic (không tan trong axit) và axit fulvic (tan trong cả axit và kiềm). Quy trình cũng yêu cầu kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng như độ pH và nồng độ muối để tối ưu hóa hiệu suất chiết.
• Xác định các thông số phục vụ lập mô hình địa hóa: Kết quả thu được từ quá trình chiết (hàm lượng axit humic và axit fulvic) được sử dụng làm thông số đầu vào cho các mô hình nhiệt động học địa hóa. Các mô hình này giúp dự báo khả năng liên kết của kim loại nặng, các chất ô nhiễm hữu cơ và vô cơ với chất mùn trong đất, từ đó đánh giá rủi ro môi trường một cách chính xác.

Hiệu lực thi hành

TCVN 12248-4:2018 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ, thay thế hoặc bổ sung cho các phương pháp xác định chất mùn truyền thống nhằm tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế hiện hành.