- Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 7964:2008

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 7964:2008 là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định phương pháp xác định hàm lượng chất khô trong đường và xirô. Đây là chỉ số kỹ thuật cốt lõi giúp đánh giá chất lượng, độ tinh khiết và nồng độ của các sản phẩm đường, xirô cũng như các phụ phẩm liên quan trong quá trình chế biến và thương mại hóa sản phẩm ngành đường.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 của tiêu chuẩn xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp phân tích, cụ thể bao gồm:

• Áp dụng đối với các loại đường thương phẩm, xirô đường, mật rỉ và các dung dịch chứa đường thu được từ quá trình sản xuất mía đường hoặc đường củ cải.
• Phương pháp này chủ yếu sử dụng kỹ thuật khúc xạ (đo chỉ số khúc xạ) để xác định hàm lượng chất khô hòa tan, thường được biểu thị bằng độ Brix (phần trăm khối lượng saccharose tinh khiết trong dung dịch nước).
• Tiêu chuẩn hướng tới việc đồng nhất hóa phương pháp kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm giữa các phòng thử nghiệm, cơ sở sản xuất và cơ quan quản lý nhà nước tại Việt Nam.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, người sử dụng cần kết hợp tham chiếu với các tài liệu kỹ thuật liên quan:

• Các tiêu chuẩn quốc gia về lấy mẫu đường và chuẩn bị mẫu thử nghiệm để đảm bảo tính đại diện của mẫu phân tích.
• Các tài liệu hướng dẫn hiệu chuẩn thiết bị đo (khúc xạ kế) nhằm đảm bảo độ chính xác của các phép đo vật lý.
• Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế, người áp dụng cần cập nhật phiên bản mới nhất để thực hiện phép thử phù hợp với quy chuẩn hiện hành.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi phục vụ cho việc hiểu và thực hành phương pháp:

• Hàm lượng chất khô (Dry matter content): Là tỷ lệ phần trăm khối lượng của các chất không bay hơi còn lại trong mẫu sau khi đã loại bỏ hoàn toàn nước dưới các điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn.
• Chỉ số khúc xạ (Refractive index): Là tỷ số giữa vận tốc ánh sáng trong chân không và vận tốc ánh sáng trong môi trường truyền sáng (ở đây là dung dịch đường), được sử dụng làm cơ sở vật lý để xác định nồng độ chất hòa tan.
• Độ Brix (Brix degree): Là đại lượng biểu thị nồng độ phần trăm khối lượng của saccharose trong dung dịch nước tinh khiết, được dùng làm thước đo quy ước cho hàm lượng chất khô hòa tan trong các dung dịch đường.

- Nguyên tắc của phương pháp xác định (Điều 4)

Nguyên tắc vận hành của phương pháp đo khúc xạ được quy định chi tiết nhằm đảm bảo tính khoa học và độ lặp lại cao:

• Phép đo dựa trên mối quan hệ vật lý trực tiếp giữa chỉ số khúc xạ của dung dịch đường và nồng độ chất khô hòa tan có trong dung dịch đó.
• Tiến hành đo chỉ số khúc xạ của mẫu thử bằng khúc xạ kế chuyên dụng ở nhiệt độ tiêu chuẩn quy định là 20 độ C.
• Trong trường hợp nhiệt độ đo thực tế khác 20 độ C, kỹ thuật viên phải áp dụng các hệ số hiệu chỉnh nhiệt độ theo bảng quy đổi tiêu chuẩn được ban hành kèm theo để đưa kết quả về giá trị chuẩn xác ở 20 độ C.
• Đối với các mẫu có độ nhớt cao hoặc chứa tạp chất không tan, tiêu chuẩn yêu cầu phải thực hiện các bước xử lý sơ bộ (như lọc hoặc pha loãng theo tỷ lệ xác định) trước khi tiến hành đo để tránh sai số quang học.