Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5950-2:1995 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10011-2:1991) là một văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về các chuẩn mực trình độ đối với chuyên gia đánh giá hệ thống chất lượng. Văn bản này đưa ra các hướng dẫn chi tiết nhằm đảm bảo rằng các chuyên gia thực hiện đánh giá hệ thống chất lượng có đủ năng lực, kinh nghiệm và phẩm chất cần thiết để thực hiện công việc một cách khách quan, hiệu quả.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn:

- Phạm vi áp dụng và Tiêu chuẩn trích dẫn (Điều 1 và Điều 2)

• Phạm vi áp dụng (Điều 1): Tiêu chuẩn này đưa ra các chuẩn mực về trình độ, năng lực đối với các chuyên gia đánh giá hệ thống chất lượng. Các hướng dẫn này áp dụng cho việc lựa chọn và đánh giá năng lực của các chuyên gia khi tiến hành đánh giá hệ thống chất lượng theo quy định tại TCVN 5950-1 (ISO 10011-1). Tiêu chuẩn áp dụng cho cả chuyên gia đánh giá nội bộ và chuyên gia đánh giá bên ngoài (đánh giá của bên thứ hai hoặc bên thứ ba).
• Tiêu chuẩn trích dẫn (Điều 2): Tiêu chuẩn này liên kết chặt chẽ và yêu cầu áp dụng đồng thời với TCVN 5950-1:1995 (ISO 10011-1:1991) về Hướng dẫn đánh giá hệ thống chất lượng - Phần 1: Đánh giá.

- Các định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ một số khái niệm cơ bản liên quan đến nhân sự đánh giá hệ thống chất lượng để đảm bảo tính thống nhất khi áp dụng:

• Chuyên gia đánh giá hệ thống chất lượng (Auditor): Người có đủ trình độ chuyên môn và năng lực được thừa nhận để thực hiện toàn bộ hoặc một phần cuộc đánh giá hệ thống chất lượng.
• Trưởng đoàn đánh giá (Lead Auditor): Chuyên gia đánh giá được chỉ định để điều hành, quản lý và chịu trách nhiệm chính cho một cuộc đánh giá hệ thống chất lượng cụ thể.

- Các chuẩn mực về trình độ và năng lực của chuyên gia đánh giá (Điều 4)

Đây là nội dung trọng tâm quy định các yêu cầu tối thiểu mà một cá nhân cần đạt được để trở thành chuyên gia đánh giá hệ thống chất lượng, bao gồm bốn yếu tố cốt lõi:

• Yêu cầu về Giáo dục: Ứng viên làm chuyên gia đánh giá cần hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông trung học hoặc tương đương. Khuyến khích các cá nhân có bằng tốt nghiệp đại học hoặc cao đẳng chuyên ngành kỹ thuật, quản lý hoặc khoa học tự nhiên để có nền tảng tư duy tốt hơn.
• Yêu cầu về Đào tạo: Chuyên gia đánh giá phải được đào tạo bài bản thông qua các khóa học chính thức. Nội dung đào tạo bắt buộc phải bao gồm: kiến thức về các tiêu chuẩn hệ thống chất lượng (như bộ tiêu chuẩn ISO 9000), các kỹ thuật đánh giá (lập kế hoạch, thực hiện, báo cáo và theo dõi hành động khắc phục), kỹ năng quản lý và kỹ năng giao tiếp hiệu quả trong quá trình đánh giá.
• Yêu cầu về Kinh nghiệm làm việc: Ứng viên cần có ít nhất 4 năm kinh nghiệm làm việc thực tế trong môi trường công nghiệp hoặc dịch vụ. Trong đó, phải có ít nhất 2 năm hoạt động liên quan đến công tác đảm bảo chất lượng, kiểm soát chất lượng hoặc quản lý chất lượng.
• Phẩm chất cá nhân cần thiết: Tiêu chuẩn nhấn mạnh các yếu tố đạo đức và kỹ năng mềm của chuyên gia đánh giá bao gồm: tính khách quan, trung thực, khả năng phán đoán logic, tư duy phân tích sắc bén, sự kiên trì, khả năng lắng nghe và giao tiếp tốt, cũng như khả năng hiểu rõ các tình huống thực tế mà không bị định kiến chi phối.