Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5157:1990

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5157:1990 do Ủy ban Khoa học Nhà nước ban hành, quy định phương pháp kỹ thuật nhằm phát hiện sự hiện diện của virus dịch tả lợn trong thịt và các sản phẩm chế biến từ thịt lợn. Đây là văn bản kỹ thuật pháp lý quan trọng phục vụ công tác kiểm dịch động vật, kiểm soát giết mổ và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm đối với các sản phẩm thịt lợn lưu thông trong nước cũng như xuất nhập khẩu. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước đối với các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm dịch thú y và các cơ sở sản xuất, chế biến thịt lợn.
• Đối tượng kiểm nghiệm bao gồm thịt lợn tươi sống, thịt lợn cấp đông, và các sản phẩm được chế biến từ thịt lợn có nguy cơ mang mầm bệnh dịch tả lợn (Hog Cholera Virus - HCV).
• Phương pháp quy định trong tiêu chuẩn nhằm xác định chính xác sự có mặt của virus dịch tả lợn, làm cơ sở để đưa ra các biện pháp xử lý vệ sinh thú y phù hợp.

Điều 2: Quy định về lấy mẫu và bảo quản mẫu

• Phương pháp lấy mẫu: Mẫu thử phải được lấy từ các vị trí nghi ngờ hoặc các hạch bạch huyết (như hạch amidan, hạch lâm ba dưới hàm, hạch hầu, hạch lách) là những nơi virus thường khu trú với mật độ cao. Quá trình lấy mẫu phải đảm bảo tính đại diện cho lô hàng.
• Yêu cầu vô trùng: Tất cả các dụng cụ dùng để lấy mẫu, chứa đựng mẫu (dao, kéo, chai lọ, túi nilon) phải được tiệt trùng hoàn toàn để tránh lây nhiễm chéo giữa các mẫu hoặc nhiễm vi sinh vật từ môi trường ngoài.
• Bảo quản và vận chuyển: Mẫu sau khi lấy phải được niêm phong, dán nhãn rõ ràng và bảo quản ở điều kiện nhiệt độ lạnh (từ 0 độ C đến 4 độ C) nếu chuyển ngay trong ngày, hoặc bảo quản đông lạnh sâu (dưới -20 độ C) nếu thời gian vận chuyển kéo dài. Mẫu phải được gửi kèm theo biên bản lấy mẫu hợp lệ về phòng thí nghiệm trong thời gian nhanh nhất.

Điều 3: Thiết bị, dụng cụ, hóa chất và nguyên liệu

Để tiến hành thử nghiệm phát hiện virus dịch tả lợn, phòng thử nghiệm cần được trang bị đầy đủ các trang thiết bị và hóa chất đạt chuẩn sau:

• Thiết bị chuyên dụng: Máy ly tâm lạnh (tốc độ cao), tủ ấm duy trì nhiệt độ ổn định, tủ sinh học an toàn cấp II để đảm bảo an toàn cho kỹ thuật viên, kính hiển vi huỳnh quang (đối với phương pháp kháng thể huỳnh quang) hoặc kính hiển vi quang học thông thường.
• Dụng cụ thí nghiệm: Máy nghiền mẫu vô trùng, cối chày sứ tiệt trùng, các loại ống nghiệm, pipet, đĩa nuôi cấy tế bào và các dụng cụ thủy tinh chuyên dụng khác đã được sấy tiệt trùng.
• Hóa chất và môi trường: Dung dịch đệm phosphate (PBS) có độ pH phù hợp, các loại kháng sinh phổ rộng (như Penicillin, Streptomycin) bổ sung vào dịch chiết để ức chế vi khuẩn tạp nhiễm, kháng huyết thanh chuẩn hoặc kháng thể đơn dòng liên hợp huỳnh quang đặc hiệu với virus dịch tả lợn.

Điều 4: Chuẩn bị mẫu thử nghiệm

Quy trình chuẩn bị mẫu thử đóng vai trò quyết định đến độ nhạy và độ chính xác của phản ứng phát hiện virus. Các bước tiến hành bao gồm:

• Xử lý cơ học: Mẫu thịt hoặc hạch bạch huyết được loại bỏ sạch các tổ chức mỡ, xơ liên kết bám ngoài. Tiến hành cân một lượng mẫu xác định theo quy định, sau đó cắt nhỏ và nghiền nát trong cối chày sứ vô trùng hoặc máy nghiền mẫu chuyên dụng.
• Chế dịch chiết mẫu: Bổ sung dung dịch đệm PBS theo tỷ lệ quy định (thường là tỷ lệ 1:5 hoặc 1:10) vào mẫu đã nghiền để hòa tan virus. Thêm hỗn hợp kháng sinh vào dịch nghiền mẫu với nồng độ thích hợp để tiêu diệt các vi khuẩn tạp nhiễm có sẵn trong thịt mà không làm ảnh hưởng đến hoạt lực của virus.
• Ly tâm và thu hoạch dịch trong: Hỗn hợp dịch nghiền được để lắng ở nhiệt độ lạnh hoặc tiến hành ly tâm lạnh với tốc độ và thời gian quy định để loại bỏ hoàn toàn các cặn bã hữu cơ và xác tế bào. Thu lấy phần dịch nổi trong suốt phía trên để làm nguyên liệu trực tiếp cho các phản ứng chẩn đoán tiếp theo (như chẩn đoán huỳnh quang trực tiếp, gián tiếp hoặc tiêm truyền).