Giới thiệu về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 10149:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10149:2013 về Dầu thô - Xác định cặn bằng phương pháp dùng màng lọc là văn bản kỹ thuật quan trọng, hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ASTM D4807. Tiêu chuẩn này cung cấp quy trình chuẩn hóa nhằm xác định chính xác hàm lượng tạp chất dạng cặn không tan trong dầu thô, phục vụ cho công tác kiểm định chất lượng, giao nhận thương mại và vận hành an toàn tại các nhà máy lọc hóa dầu.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng cặn trong dầu thô bằng cách sử dụng màng lọc dưới tác động của áp suất chân không.
• Phương pháp thử nghiệm này được thiết kế đặc biệt phù hợp cho các mẫu dầu thô có hàm lượng cặn nằm trong khoảng từ 0,005% khối lượng đến 0,15% khối lượng.
• Việc xác định chính xác hàm lượng cặn giúp các bên tham gia chuỗi cung ứng dầu thô đánh giá đúng giá trị thương mại và hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh liên quan đến chất lượng nguyên liệu.

- Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này yêu cầu áp dụng đồng thời với các tài liệu viện dẫn chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan đến quy trình lấy mẫu dầu thô (lấy mẫu thủ công và lấy mẫu tự động).
• Các tiêu chuẩn về dung môi thử nghiệm (như toluen kỹ thuật) và các tiêu chuẩn về kiểm soát thiết bị đo lường trong phòng thí nghiệm cũng được viện dẫn để đảm bảo tính đồng bộ và độ chính xác của phép thử.
• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được chỉ định; đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất.

- Tóm tắt phương pháp thử nghiệm (Điều 3)

• Một lượng mẫu dầu thô xác định được cân chính xác và hòa tan hoàn toàn vào dung môi toluen đã được gia nhiệt nóng. Quá trình này giúp làm giảm độ nhớt của dầu thô và hòa tan các hợp chất hydrocacbon nặng như asphalt hay sáp.
• Hỗn hợp dầu thô và dung môi sau đó được lọc nóng qua một màng lọc chuyên dụng có kích thước lỗ màng xác định dưới áp suất chân không được kiểm soát chặt chẽ.
• Phần cặn còn sót lại trên màng lọc được rửa kỹ bằng toluen nóng cho đến khi loại bỏ hoàn toàn các vết dầu thô bám dính.
• Màng lọc chứa cặn sau đó được sấy khô trong tủ sấy ở nhiệt độ quy định cho đến khi đạt được khối lượng không đổi, sau đó được làm nguội trong bình hút ẩm và tiến hành cân khối lượng.
• Hàm lượng cặn trong mẫu dầu thô được tính toán bằng phần trăm khối lượng (% khối lượng) dựa trên hiệu số khối lượng của màng lọc trước và sau khi lọc so với khối lượng mẫu thử ban đầu.

- Ý nghĩa và ứng dụng thực tế của tiêu chuẩn (Điều 4)

• Hàm lượng cặn là một trong những chỉ tiêu cơ bản để đánh giá độ sạch của dầu thô. Hàm lượng cặn cao có thể gây ra hiện tượng mài mòn nghiêm trọng đối với các cánh bơm, đường ống truyền tải và các thiết bị công nghệ trong nhà máy lọc dầu.
• Cặn không tan tích tụ lâu ngày trong các bồn chứa chuyên dụng sẽ tạo thành lớp bùn thải, làm giảm dung tích chứa hữu dụng và gây khó khăn, tốn kém cho công tác súc rửa, bảo dưỡng định kỳ.
• Kết quả thử nghiệm thu được từ phương pháp này là căn cứ kỹ thuật pháp lý quan trọng để thực hiện việc khấu trừ thể tích hoặc khối lượng nước và cặn trong các giao dịch mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô giữa các quốc gia và các doanh nghiệp dầu khí.