Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9736:2013 (ISO 21049:2004)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9736:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 21049:2004, quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống làm kín trục dùng cho bơm quay và bơm ly tâm. Đây là tiêu chuẩn cốt lõi áp dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp lọc hóa dầu, khí thiên nhiên và hóa chất, nơi việc kiểm soát rò rỉ chất lỏng và đảm bảo an toàn vận hành được đặt lên hàng đầu.

Phần mở đầu và các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

Các điều khoản đầu tiên của tiêu chuẩn thiết lập nền tảng pháp lý và kỹ thuật cho việc áp dụng hệ thống làm kín trục:

• Điều 1: Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu và đưa ra khuyến nghị cho các hệ thống làm kín trục (phớt cơ khí) của bơm ly tâm và bơm quay. Mục tiêu chính là hạn chế tối đa sự phát thải chất lỏng ra môi trường, tăng cường độ tin cậy và an toàn cho hệ thống bơm.
• Điều 2: Tài liệu viện dẫn: Liệt kê các tiêu chuẩn quốc tế liên quan không thể tách rời khi áp dụng TCVN 9736:2013, bao gồm các tiêu chuẩn về vật liệu, ren, mặt bích và các quy chuẩn thiết kế cơ khí liên quan.
• Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa: Định nghĩa chi tiết các khái niệm chuyên ngành như cụm phớt hộp (cartridge seal), buồng phớt (seal chamber), chất lỏng đệm (buffer fluid), chất lỏng ngăn (barrier fluid), và các sơ đồ tuần hoàn chất lỏng làm kín.
• Điều 4: Yêu cầu chung: Đưa ra các nguyên tắc cơ bản trong việc phân loại và lựa chọn cấu hình phớt (phớt đơn, phớt kép không áp, phớt kép có áp) dựa trên các yếu tố vận hành như áp suất, nhiệt độ, tốc độ quay và tính chất hóa lý của lưu chất được bơm.

Quy định kỹ thuật về phần cứng kim loại trong hệ thống làm kín

Phần cứng kim loại đóng vai trò quyết định đến độ bền cơ học, khả năng chịu áp suất và chống ăn mòn của toàn bộ cụm làm kín trục. Tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt các yêu cầu sau:

• Lựa chọn vật liệu kim loại: Các chi tiết kim loại tiếp xúc trực tiếp với lưu chất bơm hoặc chất lỏng làm kín phải được chế tạo từ các vật liệu có khả năng chống ăn mòn cao (như thép không gỉ Austenitic, hợp kim Hastelloy, Duplex hoặc các hợp kim đặc biệt khác) nhằm tránh hiện tượng ăn mòn hóa học và ăn mòn kẽ hở.
• Ống lót trục (Sleeve): Phải được thiết kế để bảo vệ trục bơm khỏi bị mài mòn và ăn mòn dưới tác động của phớt. Bề mặt của ống lót tại vị trí tiếp xúc với các vòng đệm động phải được gia công chính xác, đạt độ nhám bề mặt theo tiêu chuẩn để đảm bảo độ kín khít tối đa.
• Mặt bích phớt (Gland plate): Phải có đủ độ dày và độ cứng vững để không bị biến dạng dưới áp suất làm việc lớn nhất của buồng phớt. Mặt bích phải được thiết kế sẵn các cổng kết nối cho đường ống dẫn chất lỏng rửa (flush), đường xả (drain) hoặc đường làm mát/sưởi ấm khi có yêu cầu kỹ thuật.
• Lò xo và bộ phận đàn hồi kim loại: Các lò xo (lò xo đơn hoặc cụm nhiều lò xo nhỏ) và ống xếp kim loại (metal bellows) phải được tính toán thiết kế để duy trì lực ép liên tục lên mặt chà phớt, đồng thời phải có khả năng chống mỏi cơ học trong môi trường làm việc liên tục và nhiệt độ thay đổi.

Ý nghĩa của việc áp dụng tiêu chuẩn

TCVN 9736:2013 là công cụ kỹ thuật quan trọng giúp các doanh nghiệp vận hành và bảo dưỡng thiết bị đạt được các mục tiêu:

• Nâng cao độ an toàn: Giảm thiểu nguy cơ rò rỉ các chất lỏng độc hại, dễ cháy nổ ra môi trường xung quanh.
• Tối ưu hóa chi phí: Kéo dài tuổi thọ vận hành của phớt cơ khí, giảm thiểu thời gian dừng máy đột xuất để sửa chữa.
• Chuẩn hóa quy trình: Giúp các kỹ sư dễ dàng lựa chọn, lắp đặt và thay thế các cụm phớt theo các sơ đồ tiêu chuẩn hóa toàn cầu.