Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9300:2014 quy định phương pháp đánh giá hoạt tính đối kháng của các chủng vi sinh vật đối kháng đối với vi khuẩn Ralstonia solanacearum Smith - tác nhân chính gây ra bệnh héo xanh nguy hiểm trên các loại cây trồng cạn. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể bao gồm:

• Tiêu chuẩn này quy định quy trình và phương pháp thử nghiệm nhằm đánh giá khả năng đối kháng của các vi sinh vật (bao gồm vi khuẩn, nấm, xạ khuẩn) chống lại vi khuẩn Ralstonia solanacearum Smith trong điều kiện phòng thí nghiệm (in vitro) và điều kiện nhà lưới (in vivo).
• Đối tượng áp dụng trực tiếp là các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động nghiên cứu, kiểm nghiệm, sản xuất hoặc quản lý chất lượng các chế phẩm vi sinh vật phòng trừ bệnh héo xanh trên cây trồng cạn (như cà chua, khoai tây, ớt, lạc, v.v.).

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về an toàn sinh học, phương pháp lấy mẫu và kiểm nghiệm vi sinh vật học đường bộ. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng phiên bản mới nhất.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu trong quá trình thực hiện đánh giá:

• Vi khuẩn Ralstonia solanacearum Smith: Là tác nhân gây bệnh héo xanh vi khuẩn trên nhiều loại cây trồng cạn, thuộc nhóm vi khuẩn Gram âm, có khả năng tồn tại lâu dài trong đất và truyền qua nguồn nước hoặc tàn dư thực vật.
• Vi sinh vật đối kháng (Antagonistic microorganisms): Là các vi sinh vật (vi khuẩn, nấm hoặc xạ khuẩn) có khả năng ức chế sự sinh trưởng, phát triển hoặc tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh Ralstonia solanacearum thông qua các cơ chế như sinh chất kháng sinh, cạnh tranh dinh dưỡng, cạnh tranh vị trí bám hoặc ký sinh trực tiếp.
• Hoạt tính đối kháng (Antagonistic activity): Chỉ số đo lường khả năng ức chế của vi sinh vật đối kháng đối với vi khuẩn kiểm định, thường được thể hiện qua đường kính vòng vô khuẩn trong thử nghiệm đĩa thạch hoặc tỷ lệ giảm chỉ số bệnh trong thử nghiệm nhà lưới.

4. Nguyên tắc đánh giá (Điều 4)

Nguyên tắc thực hiện đánh giá hoạt tính đối kháng được xây dựng dựa trên hai giai đoạn thử nghiệm nghiêm ngặt:

• Đánh giá trong điều kiện phòng thí nghiệm (In vitro): Dựa trên nguyên tắc khuếch tán chất kháng sinh hoặc sự cạnh tranh trực tiếp trên môi trường nuôi cấy thạch nhân tạo. Vi sinh vật đối kháng được nuôi cấy chung hoặc song song với vi khuẩn Ralstonia solanacearum. Khả năng đối kháng được xác định bằng việc xuất hiện và đo lường kích thước của vòng vô khuẩn (vòng ức chế sinh trưởng) xung quanh khuẩn lạc hoặc vết cấy của vi sinh vật đối kháng.
• Đánh giá trong điều kiện nhà lưới (In vivo): Dựa trên nguyên tắc đánh giá hiệu quả thực tế của vi sinh vật đối kháng khi được chủng vào cây trồng mẫn cảm đã bị lây nhiễm vi khuẩn héo xanh nhân tạo. Hiệu quả đối kháng được xác định thông qua việc theo dõi, so sánh tỷ lệ cây bị bệnh, chỉ số bệnh và hiệu lực phòng trừ giữa công thức có sử dụng vi sinh vật đối kháng và công thức đối chứng không sử dụng.