Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8893:2020 về Cấp kỹ thuật đường sắt quốc gia do Bộ Giao thông vận tải biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, ban hành nhằm thiết lập hệ thống tiêu chuẩn phân cấp kỹ thuật đồng bộ cho mạng lưới đường sắt quốc gia tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

TCVN 8893:2020 quy định các yêu cầu về phân cấp kỹ thuật đối với đường sắt quốc gia, cụ thể:

• Áp dụng cho các tuyến đường sắt quốc gia có khổ đường 1000 mm và khổ đường 1435 mm.
• Áp dụng trong công tác quy hoạch, thiết kế xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp và quản lý khai thác các tuyến đường sắt quốc gia chạy tàu khách, tàu hàng hoặc hỗn hợp tàu khách và tàu hàng. Tốc độ thiết kế tối đa được giới hạn lên đến 150 km/h đối với khổ đường 1000 mm và lên đến 200 km/h đối với khổ đường 1435 mm.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với hệ thống đường sắt đô thị và đường sắt chuyên dùng.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn pháp lý và kỹ thuật của tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn tập trung vào việc phân cấp kỹ thuật dựa trên các thông số hình học, tốc độ thiết kế và năng lực thông qua của tuyến đường. Đây là cơ sở để các cơ quan quản lý, đơn vị tư vấn thiết kế và chủ đầu tư áp dụng thống nhất trên toàn quốc.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Điều khoản này liệt kê các tài liệu, tiêu chuẩn liên quan được áp dụng đồng thời hoặc làm căn cứ tham chiếu cho TCVN 8893:2020. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia về thiết kế đường sắt, tiêu chuẩn về tải trọng, khổ giới hạn và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan đến an toàn đường sắt. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa chi tiết cho các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi, bao gồm:

• Đường sắt quốc gia: Là đường sắt phục vụ nhu cầu vận tải chung của cả nước, từng vùng kinh tế và liên vận quốc tế.
• Cấp kỹ thuật đường sắt: Là cấp độ phân loại tuyến đường sắt dựa trên các chỉ tiêu kỹ thuật chủ yếu như tốc độ thiết kế, năng lực vận tải và các tiêu chuẩn hình học của tuyến đường.
• Tốc độ thiết kế: Tốc độ lớn nhất làm căn cứ để tính toán các chỉ tiêu kỹ thuật hình học của đường sắt trong điều kiện an toàn.
• Khổ đường sắt: Khoảng cách ngắn nhất giữa hai má trong của hai ray chịu lực.

4. Phân cấp kỹ thuật đường sắt quốc gia (Điều 4)

Đây là nội dung trọng tâm quy định nguyên tắc và tiêu chí phân cấp kỹ thuật cho hệ thống đường sắt quốc gia:

• Tiêu chí phân cấp: Việc phân cấp kỹ thuật đường sắt quốc gia được xác định dựa trên khổ đường (1000 mm hoặc 1435 mm), tốc độ thiết kế lớn nhất của tàu khách hoặc tàu hàng, và vai trò gom hàng hoặc trục chính của tuyến đường.
• Phân cấp đối với khổ đường 1000 mm: Được chia thành các cấp kỹ thuật khác nhau dựa trên tốc độ thiết kế với tốc độ giới hạn từ dưới 80 km/h đến tối đa 150 km/h.
• Phân cấp đối với khổ đường 1435 mm: Được phân chia cụ thể cho các tuyến đường sắt tốc độ cao hoặc đường sắt thường, với các yêu cầu nghiêm ngặt về bán kính đường cong nằm, độ dốc dọc lớn nhất và thiết bị thông tin tín hiệu tương ứng với từng cấp tốc độ lên đến 200 km/h.
• Nguyên tắc áp dụng: Cấp kỹ thuật của tuyến đường sắt phải được xác định ngay từ bước lập dự án đầu tư xây dựng và phải bảo đảm tính đồng bộ trên toàn tuyến hoặc từng phân đoạn độc lập có chiều dài đủ lớn để khai thác hiệu quả.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8893:2020 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, thay thế cho các quy định cũ về phân cấp đường sắt không còn phù hợp, tạo hành lang kỹ thuật chuẩn xác cho việc hiện đại hóa ngành đường sắt Việt Nam.