Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8669:2011 về Giống cây trồng - Phương pháp kiểm định ruộng giống quy định những nguyên tắc, trình tự và phương pháp kỹ thuật thống nhất trên phạm vi cả nước để đánh giá chất lượng ruộng giống của các loài cây trồng nông nghiệp. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp kiểm định ruộng giống (hay còn gọi là ruộng nhân giống) đối với các loài cây trồng nông nghiệp chính nhằm xác định mức độ phù hợp của ruộng giống so với tiêu chuẩn chất lượng quy định.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, kinh doanh, kiểm định, chứng nhận chất lượng hạt giống cây trồng nông nghiệp tại Việt Nam.
• Tiêu chuẩn tập trung vào việc đánh giá các chỉ tiêu đồng ruộng quyết định đến chất lượng hạt giống sau này, bao gồm độ thuần giống, tình trạng lẫn tạp (cây khác dạng, cây khác loài), cỏ dại nguy hại và tình hình dịch bệnh truyền qua hạt giống.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn là cơ sở pháp lý và kỹ thuật không thể tách rời khi áp dụng tiêu chuẩn này. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế bằng văn bản mới thì áp dụng theo phiên bản mới nhất.
• Tài liệu viện dẫn chủ yếu bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về chất lượng hạt giống của từng loài cây trồng cụ thể (như lúa, ngô, lạc, đậu tương...) để làm căn cứ so sánh, đối chiếu kết quả kiểm định ruộng giống với chỉ tiêu chất lượng quy định cho từng cấp giống.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc hiểu và thực hiện, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuyên ngành cốt lõi sau:

• Ruộng giống (hoặc lô ruộng giống): Là một diện tích đất xác định gieo trồng cùng một giống, cùng một cấp hạt giống, do một chủ hộ hoặc một đơn vị sản xuất quản lý, có cùng thời gian gieo cấy và áp dụng chế độ chăm sóc đồng đều.
• Cây khác dạng (Off-type): Là những cây có một hoặc nhiều đặc tính hình thái biểu hiện rõ ràng sự khác biệt so với các đặc tính đặc trưng của giống đang được kiểm định ở cùng một giai đoạn sinh trưởng.
• Cây khác loài: Là những cây thuộc các loài cây trồng khác với loài cây trồng của ruộng giống đang kiểm định (ví dụ: cây lúa lẫn trong ruộng đậu tương).
• Cỏ dại nguy hại: Là những loài cỏ dại có tác hại nghiêm trọng đến sinh trưởng của cây trồng, làm giảm mạnh năng suất và chất lượng hạt giống, đồng thời rất khó loại bỏ bằng các biện pháp làm sạch hạt thông thường sau thu hoạch.
• Bệnh hại truyền qua hạt giống: Là các loại bệnh do nấm, vi khuẩn, virus hoặc tuyến trùng gây ra, có khả năng tồn tại, bảo tồn trên hoặc trong hạt giống và truyền bệnh sang thế hệ cây trồng sau.
• Độ thuần giống của ruộng giống: Là tỷ lệ phần trăm (%) số cây đúng giống so với tổng số cây điều tra trên ruộng giống.
• Khoảng cách cách ly: Là khoảng cách tối thiểu cần thiết giữa ruộng giống và các ruộng trồng khác cùng loài hoặc loài có khả năng giao phấn chéo nhằm ngăn ngừa sự tạp giao hoặc lẫn cơ giới.

- Yêu cầu chung đối với kiểm định ruộng giống (Điều 4)

Điều khoản này thiết lập các nguyên tắc bắt buộc phải tuân thủ trước và trong quá trình tiến hành kiểm định thực địa:

• Yêu cầu đối với kiểm định viên: Người thực hiện kiểm định ruộng giống phải là kiểm định viên đã được đào tạo, tập huấn chuyên môn về phương pháp kiểm định ruộng giống cây trồng và được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cấp thẻ hoặc chứng chỉ kiểm định viên còn hiệu lực.
• Hồ sơ đăng ký kiểm định: Chủ ruộng giống phải nộp đầy đủ hồ sơ cho tổ chức kiểm định trước khi tiến hành kiểm định. Hồ sơ bao gồm: Đơn đăng ký kiểm định; Tài liệu chứng minh nguồn gốc lô hạt giống đã gieo trồng (hóa đơn mua giống, chứng chỉ chất lượng giống, nhãn bao bì...); Sơ đồ vị trí và diện tích ruộng giống; Nhật ký sản xuất ghi rõ ngày gieo, cấy và các biện pháp kỹ thuật đã áp dụng.
• Thời điểm kiểm định: Quá trình kiểm định phải được thực hiện vào các giai đoạn sinh trưởng xung yếu của cây trồng - thời điểm mà các đặc trưng của giống biểu hiện rõ nét nhất để dễ dàng phát hiện cây khác dạng và sâu bệnh hại. Thông thường, một chu kỳ sản xuất giống phải trải qua ít nhất từ 2 đến 3 lần kiểm định tùy thuộc vào loại cây trồng và cấp giống.
• Nguyên tắc kiểm tra trên thực địa: Kiểm định viên phải đi quan sát toàn bộ ruộng giống để đánh giá tổng thể về độ đồng đều, tình trạng cách ly, mức độ cỏ dại và sâu bệnh hại. Sau đó, tiến hành lấy mẫu kiểm tra chi tiết tại các điểm mẫu ngẫu nhiên phân bố đều trên khắp diện tích ruộng giống theo đúng sơ đồ quy định (như hình chữ X, chữ W hoặc đi theo đường chéo) để đảm bảo tính đại diện cao nhất cho toàn bộ lô ruộng giống.