Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8661:2011 về Chất lượng đất - Xác định phospho dễ tiêu - Phương pháp Olsen là văn bản kỹ thuật quy định quy trình phân tích hóa học đất nhằm xác định hàm lượng phospho dễ tiêu. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp Olsen trong việc phân tích chất lượng đất:

• Phương pháp này quy định quy trình xác định phospho dễ tiêu trong đất bằng cách chiết với dung dịch natri hydrocacbonat (NaHCO3) có nồng độ 0,5 mol/l ở môi trường pH ổn định là 8,5.
• Tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi cho tất cả các loại đất, đặc biệt hiệu quả đối với đất trung tính đến đất kiềm, nơi mà các phương pháp chiết axit khác không phản ánh chính xác lượng phospho dễ tiêu cho cây trồng.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn với các tiêu chuẩn quốc gia liên quan sau:

• TCVN 6647 (ISO 11464) về Chất lượng đất - Tiền xử lý mẫu để phân tích lý hóa. Đây là tài liệu bắt buộc để đảm bảo mẫu đất được chuẩn bị đồng nhất, sấy khô và rây đúng quy chuẩn trước khi tiến hành chiết phospho.
• Các tài liệu viện dẫn được áp dụng phiên bản mới nhất tại thời điểm phân tích, trừ khi có quy định cụ thể khác.

Điều 3: Nguyên tắc xác định

Nguyên lý cốt lõi của phương pháp Olsen được quy định chi tiết như sau:

• Quá trình chiết: Phospho dễ tiêu trong đất được chiết bằng dung dịch natri hydrocacbonat (NaHCO3) 0,5 M ở pH 8,5 với tỷ lệ đất và dung dịch chiết thích hợp, trong điều kiện nhiệt độ phòng ổn định. Dung dịch kiềm yếu này làm giảm nồng độ hoạt độ của ion canxi (bằng cách kết tủa canxi cacbonat) và ion nhôm, sắt, từ đó giải phóng phospho liên kết vào dung dịch.
• Quá trình hiện màu: Hàm lượng phospho trong dịch chiết sau khi lọc được xác định bằng phương pháp đo phổ hấp thụ quang học. Phospho phản ứng với amoni molypdat trong môi trường axit tạo thành phức chất phosphomolypdat, phức chất này sau đó được khử bằng axit ascorbic (với sự có mặt của antimon) để tạo thành phức chất màu xanh molypden đặc trưng.
• Đo quang: Cường độ màu xanh của phức chất tỷ lệ thuận với nồng độ phospho và được đo bằng máy quang phổ ở bước sóng khoảng 880 nm (hoặc bước sóng phụ cận khoảng 700 nm).

Điều 4: Thuốc thử và hóa chất yêu cầu

Tiêu chuẩn yêu cầu sử dụng các hóa chất tinh khiết phân tích và nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương:

• Dung dịch chiết Natri hydrocacbonat (NaHCO3) 0,5 M: Hòa tan NaHCO3 trong nước, điều chỉnh pH đến 8,5 bằng dung dịch natri hydroxit (NaOH) 1 M. Dung dịch này cần được chuẩn bị và bảo quản cẩn thận để tránh thay đổi pH do hấp thụ CO2 từ không khí.
• Thuốc thử hiện màu (Thuốc thử hỗn hợp): Bao gồm dung dịch axit sunfuric (H2SO4), amoni molypdat, antimon kali tactrat và axit ascorbic. Các thành phần này được pha chế riêng biệt và phối trộn theo tỷ lệ quy định trước khi sử dụng.
• Dung dịch phospho tiêu chuẩn: Được chuẩn bị từ kali dihydro photphat (KH2PO4) đã được sấy khô ở nhiệt độ quy định. Dung dịch tiêu chuẩn gốc này được pha loãng thành các dung dịch tiêu chuẩn làm việc có nồng độ phospho khác nhau để xây dựng đường chuẩn đo quang.