Tóm tắt Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7972:2008 (ISO 10802 : 1992) về Vật liệu kim loại - Đường ống bằng gang dẻo - Thử thuỷ tĩnh sau khi lắp đặt

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7972:2008 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10802:1992. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử áp lực thủy tĩnh tại hiện trường đối với các đường ống bằng gang dẻo sau khi hoàn thành lắp đặt. Dưới đây là nội dung phân tích chi tiết và chuyên sâu từ Phần mở đầu đến các điều khoản đầu tiên (Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này:

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử áp lực nước (thử thủy tĩnh) tại hiện trường đối với các đường ống bằng gang dẻo được lắp đặt dưới lòng đất hoặc trên mặt đất.
• Áp dụng cho cả đường ống hoạt động có áp (đường ống áp lực) và đường ống không áp dùng để vận chuyển nước hoặc các loại chất lỏng khác.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho việc thử nghiệm bằng khí nén (thử khí), trừ khi có các quy định đặc biệt được thỏa thuận trước giữa các bên và phải tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp an toàn lao động do tính chất nguy hiểm của khí nén dưới áp suất cao.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này viện dẫn trực tiếp đến tiêu chuẩn ISO 2531 (Ống, phụ tùng và các phụ kiện bằng gang dẻo dùng cho các công trình dẫn nước).
• Các tài liệu viện dẫn này là cơ sở kỹ thuật bắt buộc để xác định các thông số kích thước, dung sai, đặc tính cơ lý của vật liệu gang dẻo và các loại mối nối khi tiến hành thử nghiệm áp lực tại hiện trường.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi về các loại áp suất trong quá trình thử nghiệm:

• Áp suất thử hệ thống (STP - System Test Pressure): Là áp suất thủy tĩnh lớn nhất được áp dụng cho đoạn ống thử nghiệm tại điểm thấp nhất của đoạn ống đó. Áp suất này được xác định dựa trên áp suất thiết kế có kể đến hiện tượng nước va.
• Áp suất làm việc thiết kế (DP - Design Pressure): Là áp suất vận hành tối đa của hệ thống đường ống trong điều kiện hoạt động bình thường ổn định.
• Áp suất thiết kế tối đa (MDP - Maximum Design Pressure): Là áp suất lớn nhất xuất hiện trong hệ thống đường ống tại hiện trường, bao gồm cả sự gia tăng áp suất đột ngột do hiện tượng nước va (búa nước).

- Yêu cầu chung và công tác chuẩn bị trước khi thử (Điều 4)

Đây là giai đoạn cực kỳ quan trọng quyết định tính chính xác và an toàn của quá trình thử nghiệm thủy tĩnh. Tiêu chuẩn quy định chi tiết các bước chuẩn bị bắt buộc:

• Phân đoạn thử nghiệm: Đường ống lắp đặt dài phải được chia thành các đoạn thử nghiệm có chiều dài thích hợp (thường không quá 1000 mét cho mỗi đoạn). Việc phân đoạn phụ thuộc vào điều kiện địa hình, nguồn nước thử, số lượng phụ tùng và khả năng chịu lực của các bệ phản lực (neo chặn).
• Neo chặn và cố định đường ống: Tất cả các điểm cuối của đoạn ống thử (như mặt bích mù, nắp bịt), các phụ tùng chữ T (tê), góc cong (cút), và các van chặn phải được neo chặn chắc chắn bằng các khối bê tông phản lực hoặc các thiết bị neo giữ cơ học. Việc neo chặn phải đảm bảo chịu được lực đẩy dọc trục cực lớn phát sinh khi bơm áp suất thử tối đa.
• Lấp đất bảo vệ: Để tránh hiện tượng dịch chuyển, nổi ống hoặc mất ổn định trong quá trình tăng áp, phần thân của các ống giữa các mối nối phải được lấp đất và đầm chặt một phần. Tuy nhiên, các mối nối (mối nối đối đầu, mối nối măng sông, mối nối cơ học) phải được để hở hoàn toàn để dễ dàng quan sát, phát hiện các điểm rò rỉ nước trong suốt quá trình thử nghiệm.
• Nạp nước và đuổi khí: Nước dùng để thử nghiệm phải là nước sạch để tránh làm bẩn đường ống. Nước phải được nạp vào đường ống từ điểm thấp nhất của đoạn thử với tốc độ chậm để tránh hiện tượng va đập thủy lực và tạo bọt khí.
• Xả khí triệt để: Phải bố trí các van xả khí tại tất cả các điểm cao nhất của tuyến ống thử nghiệm. Quá trình nạp nước chỉ được coi là hoàn thành khi nước chảy ra liên tục, không kèm theo bong bóng khí tại các van xả khí này. Việc còn sót khí trong đường ống sẽ làm sai lệch kết quả thử áp lực và tiềm ẩn nguy cơ nổ vỡ đường ống cực kỳ nguy hiểm.