Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7956:2008 về Nghĩa trang đô thị - Tiêu chuẩn thiết kế là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các yêu cầu bắt buộc và khuyến khích áp dụng trong việc quy hoạch, thiết kế xây dựng mới, cải tạo hoặc mở rộng các nghĩa trang tại khu vực đô thị trên phạm vi cả nước. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể bao gồm:

• Áp dụng bắt buộc đối với công tác lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tư và thiết kế xây dựng mới các nghĩa trang đô thị.
• Áp dụng đối với các dự án cải tạo, nâng cấp hoặc mở rộng quy mô các nghĩa trang đô thị hiện hữu nhằm đảm bảo mỹ quan và an toàn môi trường.
• Khuyến khích các địa phương tham khảo, áp dụng các quy định trong tiêu chuẩn này để thiết kế, xây dựng nghĩa trang tại các vùng nông thôn, khu dân cư tập trung ngoài đô thị.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên sự liên kết chặt chẽ với các văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật khác. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc bổ sung, các nội dung liên quan trong TCVN 7956:2008 cũng sẽ được cập nhật tương ứng. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• Quy chuẩn xây dựng Việt Nam về Quy hoạch xây dựng (QCXDVN 01:2008/BXD).
• Các tiêu chuẩn quốc gia về thiết kế công trình công cộng, giao thông, cấp thoát nước và bảo vệ môi trường đô thị hiện hành.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Để đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa pháp lý và kỹ thuật cho các khái niệm cơ bản sau:

• Nghĩa trang: Là nơi táng người chết tập trung theo các hình thức táng khác nhau, được quản lý và xây dựng theo quy hoạch thống nhất.
• Hung táng: Hình thức chôn cất thi hài người chết trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó sẽ tiến hành cải táng (bốc mộ).
• Cát táng: Hình thức chôn cất tro cốt sau khi hỏa táng hoặc chôn cất xương cốt sau khi cải táng.
• Chôn cất một lần: Hình thức chôn cất thi hài vĩnh viễn trong đất mà không tiến hành cải táng (bốc mộ) về sau.
• Khoảng cách an toàn môi trường: Khoảng cách tối thiểu từ ranh giới khuôn viên nghĩa trang đến các khu dân cư, công trình công cộng, nguồn nước sinh hoạt nhằm đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

- Điều 4: Quy định chung

Đây là điều khoản nền tảng đặt ra các nguyên tắc thiết kế, phân cấp và yêu cầu kỹ thuật cốt lõi đối với nghĩa trang đô thị:

• Phân cấp nghĩa trang: Nghĩa trang đô thị được phân thành các cấp khác nhau dựa trên quy mô diện tích đất sử dụng và quy mô dân số đô thị mà nghĩa trang đó phục vụ (bao gồm nghĩa trang cấp quốc gia, cấp vùng, cấp đô thị loại đặc biệt, loại I, II, III, IV và V).
• Lựa chọn địa điểm xây dựng: Vị trí xây dựng nghĩa trang phải phù hợp với quy hoạch chung xây dựng đô thị đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Địa điểm phải nằm ở cuối hướng gió chủ đạo so với khu dân cư, cuối nguồn nước mặt và có hệ thống giao thông kết nối thuận tiện.
• Yêu cầu về địa hình và địa chất: Khu đất xây dựng nghĩa trang phải có địa hình ổn định, không bị ngập úng vào mùa mưa, có mực nước ngầm thấp hơn cao độ đáy mộ tối thiểu là 1,5 mét đối với hung táng và chôn cất một lần.
• Cơ cấu sử dụng đất: Quy hoạch chi tiết nghĩa trang phải phân định rõ ràng tỷ lệ diện tích đất dành cho các khu chức năng, bao gồm: khu mộ táng (không quá 60% tổng diện tích), khu cây xanh và cảnh quan (tối thiểu 20% đến 30%), khu công trình hạ tầng kỹ thuật, giao thông và các công trình phụ trợ khác.
• Khoảng cách an toàn môi trường (vệ sinh cách ly): Tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt khoảng cách an toàn từ nghĩa trang đến khu dân cư gần nhất. Đối với nghĩa trang hung táng, khoảng cách tối thiểu là 1.500 mét (nếu không có hệ thống thu gom xử lý nước thải) hoặc 500 mét (nếu có hệ thống xử lý đạt chuẩn). Đối với nghĩa trang cát táng, khoảng cách tối thiểu là 100 mét.
• Yêu cầu về bảo vệ nguồn nước: Nghiêm cấm việc xây dựng nghĩa trang tại các vùng bảo hộ vệ sinh của nguồn nước sinh hoạt, nguồn nước khoáng hoặc nước sinh hoạt ngầm của đô thị.