Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7434-1:2020 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 6259-1:2015) về Ống nhựa nhiệt dẻo - Xác định tính chất kéo - Phần 1: Phương pháp thử chung quy định các nguyên tắc và phương pháp thử nghiệm cơ bản nhằm xác định các đặc tính cơ lý khi chịu lực kéo của các loại ống nhựa nhiệt dẻo.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và kiểm định chất lượng các sản phẩm ống nhựa nhiệt dẻo tại Việt Nam. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Xác định các tính chất kéo của ống nhựa nhiệt dẻo, bao gồm các chỉ số quan trọng như ứng suất kéo tại điểm chảy, độ giãn dài khi đứt và các đặc tính liên quan khác.
• Áp dụng cho tất cả các loại ống nhựa nhiệt dẻo không phụ thuộc vào mục đích sử dụng của chúng (như ống dẫn nước sinh hoạt, ống dẫn khí, ống thoát nước, ống bảo vệ cáp điện).
• Tiêu chuẩn này đóng vai trò là phương pháp thử chung, làm cơ sở để xây dựng các phần tiếp theo của bộ tiêu chuẩn TCVN 7434 dành riêng cho từng loại vật liệu nhựa cụ thể.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7434-1:2020 (Điều 1 - Điều 4)

Dưới đây là phân tích chi tiết các quy định cốt lõi nằm trong phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên của tiêu chuẩn:

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Quy định phương pháp thử chung để xác định tính chất kéo của ống nhựa nhiệt dẻo và các bộ phận cấu thành.
• Thiết lập các yêu cầu kỹ thuật cơ bản để đảm bảo tính đồng nhất, độ lặp lại và độ tin cậy của kết quả thử nghiệm giữa các phòng thử nghiệm khác nhau.
• Không áp dụng tiêu chuẩn này cho các loại ống nhựa nhiệt dẻo có cấu trúc composite hoặc ống nhựa được gia cường bằng sợi.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là bắt buộc áp dụng. Việc áp dụng các tài liệu viện dẫn giúp đảm bảo tính chuẩn xác trong việc đo lường, hiệu chuẩn thiết bị và chuẩn bị mẫu thử.
• Các tài liệu viện dẫn chính bao gồm các tiêu chuẩn về xác định tính chất kéo của chất dẻo nói chung (như chuỗi tiêu chuẩn ISO 527) và các tiêu chuẩn về chuẩn bị mẫu thử bằng phương pháp gia công cơ học từ ống nhựa.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất cho các đại lượng đo lường trong quá trình thử nghiệm kéo, bao gồm:

• Chiều dài cữ (Gauge length): Chiều dài ban đầu của phần mẫu thử được sử dụng để đo độ giãn dài trong suốt quá trình thử nghiệm.
• Tốc độ thử (Speed of testing): Tốc độ dịch chuyển của các ngàm kẹp của máy thử kéo trong quá trình kéo mẫu, được tính bằng milimét trên phút (mm/min).
• Ứng suất kéo (Tensile stress): Lực kéo tác dụng trên một đơn vị diện tích mặt cắt ngang ban đầu của mẫu thử tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình thử.
• Ứng suất chảy (Yield stress): Ứng suất tại điểm đầu tiên trên đường cong ứng suất - độ biến dạng mà tại đó độ biến dạng tăng lên mà không làm tăng ứng suất.
• Độ giãn dài khi đứt (Elongation at break): Độ tăng chiều dài cữ của mẫu thử tại thời điểm đứt, được biểu thị bằng phần trăm (%) so với chiều dài cữ ban đầu.

- Nguyên lý thử nghiệm (Điều 4)

• Mẫu thử có hình dạng và kích thước quy định được chuẩn bị từ ống nhựa nhiệt dẻo bằng cách cắt dọc và gia công cơ học, hoặc được chế tạo bằng phương pháp ép phun trực tiếp tùy thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng loại vật liệu.
• Mẫu thử được kẹp chặt vào máy thử kéo chuyên dụng và được kéo dọc theo trục chính của nó với một tốc độ không đổi được quy định trước cho đến khi mẫu bị đứt hoặc đạt đến giới hạn quy định.
• Trong suốt quá trình kéo, hệ thống đo lường tự động của máy thử sẽ ghi lại lực tác dụng và sự thay đổi chiều dài cữ của mẫu thử để làm cơ sở tính toán các chỉ số tính chất kéo.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7434-1:2020 (ISO 6259-1:2015) có hiệu lực kể từ ngày được công bố bởi cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Tiêu chuẩn này được áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc đối với các hoạt động thử nghiệm, đánh giá và chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy cho sản phẩm ống nhựa nhiệt dẻo.