Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7131:2016 về Đất sét - Phương pháp phân tích hoá học được ban hành năm 2016 nhằm thay thế cho tiêu chuẩn cũ TCVN 7131:2002. Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp phân tích hóa học để xác định thành phần các chất có trong đất sét, phục vụ trực tiếp cho việc đánh giá chất lượng nguyên liệu trong sản xuất vật liệu xây dựng, gốm sứ và các ngành công nghiệp liên quan.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân, phòng thử nghiệm thực hiện hoạt động phân tích hóa học đất sét nguyên liệu. Phạm vi điều chỉnh bao gồm việc xác định các chỉ tiêu hóa học cốt lõi như: mất khi nung (MKN), hàm lượng silic dioxit (SiO2), nhôm oxit (Al2O3), sắt oxit (Fe2O3), titan dioxit (TiO2), canxi oxit (CaO), magie oxit (MgO), natri oxit (Na2O), kali oxit (K2O) và các thành phần liên quan khác.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên của TCVN 7131:2016 thiết lập các nguyên tắc nền tảng, yêu cầu kỹ thuật bắt buộc và quy trình chuẩn bị trước khi tiến hành phân tích định lượng:

• Phạm vi áp dụng (Điều 1): Xác định rõ giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với các loại đất sét tự nhiên hoặc đã qua xử lý sơ bộ. Tiêu chuẩn này là căn cứ pháp lý và kỹ thuật để đánh giá chất lượng nguyên liệu đầu vào cho các nhà máy sản xuất gốm sứ, vật liệu chịu lửa và vật liệu xây dựng.
• Tài liệu viện dẫn (Điều 2): Liệt kê các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan trực tiếp, làm cơ sở áp dụng đồng thời. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các quy chuẩn về nước dùng trong phòng thí nghiệm phân tích (TCVN 4851 hoặc ISO 3696), quy định về dụng cụ đo thể tích bằng thủy tinh và các tiêu chuẩn về cân phân tích.
• Quy định chung trong phân tích hóa học (Điều 3):
  • Hóa chất và thuốc thử: Tất cả các loại hóa chất dùng trong quá trình phân tích phải đạt độ tinh khiết hóa học (TKHH) hoặc tinh khiết phân tích (TKPT). Nước dùng để pha chế thuốc thử và tiến hành các phản ứng phải là nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương.
  • Thiết bị và dụng cụ: Quy định nghiêm ngặt về độ chính xác của cân phân tích (yêu cầu độ chính xác đến 0,0001 gram). Các thiết bị nhiệt như tủ sấy, lò nung phải có bộ phận tự động khống chế và hiển thị nhiệt độ chính xác. Dụng cụ thủy tinh đo thể tích phải được hiệu chuẩn theo đúng quy định đo lường.
  • Chuẩn bị mẫu thử: Mẫu đất sét trước khi đưa vào phân tích phải được sấy khô ở nhiệt độ từ 105 độ C đến 110 độ C cho đến khi đạt khối lượng không đổi, sau đó được nghiền mịn đến kích thước hạt quy định và bảo quản nghiêm ngặt trong bình hút ẩm để tránh tái hấp thụ hơi nước từ môi trường.
  • Số lượng phép thử song song: Để đảm bảo tính khách quan và độ chính xác, mỗi chỉ tiêu phân tích phải được tiến hành song song trên ít nhất hai lượng cân của cùng một mẫu thử. Kết quả cuối cùng được tính bằng trung bình cộng của các phép thử song song nếu sai lệch giữa chúng nằm trong giới hạn cho phép của tiêu chuẩn.
• Thiết bị, dụng cụ và thuốc thử dùng chung (Điều 4): Quy định chi tiết danh mục các trang thiết bị, dụng cụ thủy tinh chuyên dụng, chén nung (bằng bạch kim hoặc sứ) và các dung dịch thuốc thử cơ bản cần phải chuẩn bị sẵn sàng trước khi thực hiện các bước phân tích định lượng cụ thể.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7131:2016 có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố, thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn TCVN 7131:2002. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp chuẩn hóa quy trình kiểm nghiệm, nâng cao độ chính xác và tính đồng nhất của kết quả phân tích hóa học đất sét trên phạm vi cả nước.