Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7011-4:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 230-4:2005, quy định về các phương pháp kiểm tra và đánh giá sai lệch chuyển động tròn của máy công cụ điều khiển số (CNC). Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ mục đích, giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn quy định các phương pháp kiểm tra và đánh giá sai lệch tròn hai chiều, sai lệch hướng tâm hai chiều trung bình, sai lệch tròn và sai lệch hướng tâm của các quỹ đạo tròn được tạo ra bởi chuyển động đồng thời của hai trục tuyến tính trên máy công cụ CNC.
• Các thiết bị đo được sử dụng để kiểm tra bao gồm đầu đo kiểu quay (rotary pick-up), đầu đo dịch chuyển tuyến tính, thanh kiểm tròn (ballbar) hoặc bất kỳ hệ thống đo nào khác có khả năng ghi lại quỹ đạo tròn thực tế một cách chính xác.
• Mục đích chính của các phép thử này là cung cấp phương pháp đánh giá tính năng động học của máy công cụ điều khiển số dưới tác động của chuyển động phối hợp giữa các trục.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho việc đánh giá độ chính xác hình học của bản thân các chi tiết gia công mà tập trung hoàn toàn vào việc đánh giá sai lệch của chính máy công cụ trong quá trình vận hành không tải.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần viện dẫn và kết hợp với các tài liệu cốt lõi sau:

• TCVN 7011-1 (ISO 230-1): Quy tắc kiểm máy công cụ - Phần 1: Độ chính xác hình học của máy khi vận hành không tải hoặc trong điều kiện tĩnh. Đây là nền tảng để hiểu các định nghĩa cơ bản về sai lệch hình học và phương pháp đo lường cơ bản.
• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu không ghi năm công bố, phiên bản mới nhất (bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung) sẽ được áp dụng.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa kỹ thuật chuẩn hóa để thống nhất cách hiểu và cách tính toán trong quá trình đo lường:

• Quỹ đạo tròn danh nghĩa (Nominal circular path): Quỹ đạo tròn được lập trình thiết kế, có bán kính danh nghĩa và tâm danh nghĩa xác định trước trong hệ tọa độ của máy.
• Quỹ đạo tròn thực tế (Actual circular path): Quỹ đạo tròn do máy công cụ thực hiện trong thực tế dưới sự điều khiển của hệ thống CNC và được ghi lại bởi thiết bị đo chuyên dụng.
• Sai lệch tròn (Circular deviation - G): Hiệu số giữa khoảng cách lớn nhất và nhỏ nhất từ các điểm trên quỹ đạo tròn thực tế đến tâm của đường tròn bình phương tối thiểu (LSC).
• Sai lệch hướng tâm (Radial deviation - F): Hiệu số giữa bán kính của quỹ đạo tròn thực tế và bán kính danh nghĩa tại một góc quay xác định từ tâm danh nghĩa.
• Sai lệch tròn hai chiều (Bi-directional circular deviation - G(b)): Sự khác biệt lớn nhất giữa các quỹ đạo tròn thực tế thu được khi máy vận hành theo chiều kim đồng hồ (CW) và ngược chiều kim đồng hồ (CCW).
• Độ không tròn (Out-of-roundness): Chỉ số đánh giá mức độ không hoàn hảo của đường tròn thực tế so với đường tròn lý thuyết, là thông số quan trọng để đánh giá độ chính xác của hệ thống truyền động.

- Điều 4: Thiết bị đo và phương pháp đo

Điều khoản này hướng dẫn chi tiết về các yêu cầu kỹ thuật đối với dụng cụ đo và quy trình thiết lập phép thử nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác:

• Yêu cầu đối với thiết bị đo: Thiết bị đo (như thanh kiểm tròn - ballbar hoặc hệ thống laser) phải có độ phân giải và độ chính xác đủ cao. Thông thường, độ không đảm bảo đo của thiết bị không được vượt quá 10% giá trị sai lệch dự kiến của máy công cụ được kiểm.
• Thiết lập phép đo: Thiết bị đo phải được gá đặt chắc chắn trên bàn máy và trục chính để tránh các rung động ngoài ý muốn hoặc sai số do gá đặt không đồng tâm. Tâm của thiết bị đo phải trùng với tâm quay danh nghĩa của trục máy.
• Điều kiện môi trường: Nhiệt độ môi trường xung quanh máy công cụ phải được duy trì ổn định trong suốt quá trình đo để hạn chế tối đa sai số do giãn nở nhiệt của các chi tiết máy và thiết bị đo.
• Tốc độ tiến dao (Feedrate): Phép thử phải được thực hiện ở các tốc độ tiến dao khác nhau theo quy định của nhà sản xuất hoặc theo yêu cầu kiểm tra để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố động học (như quán tính, độ trễ của hệ thống điều khiển servo) lên độ chính xác của quỹ đạo tròn.