Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6007:1995

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6007:1995 quy định các yêu cầu kỹ thuật an toàn nghiêm ngặt đối với quá trình lắp đặt, sử dụng, sửa chữa và phương pháp thử nghiệm nồi hơi. Đây là văn bản kỹ thuật pháp lý quan trọng nhằm đảm bảo an toàn lao động, phòng chống cháy nổ và bảo vệ môi trường trong quá trình vận hành các thiết bị áp lực có nguy cơ rủi ro cao tại Việt Nam.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng chịu sự điều chỉnh của tiêu chuẩn, cụ thể bao gồm:

• Áp dụng đối với tất cả các loại nồi hơi (bao gồm nồi hơi đốt than, đốt dầu, đốt gas, nồi hơi điện) có áp suất làm việc định mức của hơi lớn hơn 0,7 bar.
• Áp dụng đối với các nồi nước nóng có nhiệt độ nước thiết kế lớn hơn 115 độ C.
• Tiêu chuẩn này bao trùm toàn bộ các hoạt động liên quan từ khâu thiết kế lắp đặt, vận hành sử dụng, bảo dưỡng định kỳ, sửa chữa cải tạo cho đến các phương pháp thử nghiệm áp lực và kiểm định an toàn.
• Ngoại trừ các loại nồi hơi lắp đặt trên các phương tiện giao thông vận tải đường sắt, đường thủy, đường hàng không vốn được điều chỉnh bởi các quy chuẩn chuyên ngành riêng biệt.

Điều 2: Tiêu chuẩn trích dẫn

Để đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán trong hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, TCVN 6007:1995 viện dẫn và yêu cầu áp dụng phối hợp với các văn bản pháp quy sau:

• Các tiêu chuẩn quốc gia về thiết bị áp lực, bình chịu áp lực và kỹ thuật an toàn thiết bị áp lực hiện hành.
• Các tiêu chuẩn về mối hàn, phương pháp kiểm tra không phá hủy (NDT) đối với các liên kết hàn trên thân nồi hơi.
• Các quy định về vật liệu chế tạo, bao gồm thép tấm, thép ống và các loại vật liệu chịu nhiệt, chịu áp suất cao.

Điều 3: Quy định chung

Quy định chung thiết lập các nguyên tắc nền tảng về mặt pháp lý và quản lý kỹ thuật đối với đơn vị sở hữu và vận hành nồi hơi:

• Tất cả các nồi hơi thuộc phạm vi áp dụng phải được đăng ký, kiểm định kỹ thuật an toàn và cấp phép sử dụng bởi cơ quan có thẩm quyền trước khi đưa vào hoạt động.
• Đơn vị sử dụng nồi hơi phải thiết lập hồ sơ kỹ thuật đầy đủ, bao gồm lý lịch nồi hơi, bản vẽ lắp đặt, các biên bản kiểm định, nhật ký vận hành và sửa chữa.
• Người vận hành nồi hơi (thợ vận hành) phải được đào tạo chuyên môn bài bản, có chứng chỉ vận hành nồi hơi và được huấn luyện an toàn lao động định kỳ theo quy định của pháp luật.
• Nghiêm cấm việc tự ý thay đổi kết cấu chịu lực, tăng áp suất làm việc vượt quá thông số thiết kế ban đầu của nhà sản xuất khi chưa được thẩm định và phê duyệt bằng văn bản của đơn vị có chức năng.

Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật an toàn về lắp đặt

Đây là nội dung cốt lõi quy định chi tiết các điều kiện an toàn khi bố trí và lắp đặt nồi hơi tại cơ sở sản xuất:

• Vị trí lắp đặt: Nồi hơi phải được lắp đặt trong nhà riêng biệt (nhà nồi hơi). Nhà nồi hơi phải được xây dựng bằng vật liệu chống cháy, có kết cấu vững chắc và đảm bảo khoảng cách an toàn đối với các công trình xung quanh.
• Cửa thoát nạn: Nhà nồi hơi phải có ít nhất hai cửa thoát nạn mở ra phía ngoài. Các cửa này không được bố trí khóa cố định trong quá trình nồi hơi hoạt động để đảm bảo thoát hiểm nhanh chóng khi xảy ra sự cố.
• Hệ thống thông gió và chiếu sáng: Phải đảm bảo thông gió tự nhiên hoặc cưỡng bức tốt để tránh tích tụ khí độc, khí cháy. Hệ thống chiếu sáng phải đầy đủ, đặc biệt là tại các vị trí quan sát áp kế, ống thủy sáng và bảng điều khiển. Phải có hệ thống chiếu sáng khẩn cấp bằng nguồn điện dự phòng.
• Bố trí thiết bị phụ trợ: Các thiết bị phụ trợ như bơm cấp nước, hệ thống xử lý nước, hệ thống cấp nhiên liệu và thải tro xỉ phải được bố trí khoa học, đảm bảo lối đi lại thuận tiện cho người vận hành và bảo dưỡng (chiều rộng lối đi tối thiểu theo quy định).
• Nền móng và bệ đỡ: Móng của nồi hơi phải được thiết kế và thi công dựa trên tính toán tải trọng tĩnh và tải trọng động, đảm bảo không bị lún nứt, nghiêng lệch trong suốt quá trình vận hành.