Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5570:2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5570:2012 về Hệ thống tài liệu thiết kế xây dựng - Ký hiệu đường trục và đường nét trong bản vẽ do Viện Kiến trúc, Quy hoạch Đô thị và Nông thôn biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò thiết lập các quy tắc thống nhất trong việc thể hiện bản vẽ kỹ thuật xây dựng, giúp các bên liên quan dễ dàng đọc hiểu và thực thi chính xác hồ sơ thiết kế.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các ký hiệu đường trục định vị và các loại đường nét dùng trong các bản vẽ xây dựng thuộc các giai đoạn thiết kế khác nhau. Đối tượng áp dụng bao gồm các bản vẽ thiết kế của công trình xây dựng dân dụng, công nghiệp, giao thông, thủy lợi và các công trình hạ tầng kỹ thuật khác trên phạm vi cả nước.

Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ, người thiết kế cần kết hợp tham chiếu với các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về bản vẽ kỹ thuật, đặc biệt là các tiêu chuẩn quy định về nguyên tắc chung đối với đường nét, chữ viết, tỷ lệ và cách trình bày bản vẽ xây dựng do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Quy định về ký hiệu đường trục định vị (Điều 3)

Đường trục định vị là cơ sở để xác định vị trí các bộ phận kết cấu và xây dựng của công trình. Tiêu chuẩn quy định chi tiết về cách thể hiện đường trục như sau:

• Cách vẽ đường trục: Đường trục định vị phải được thể hiện bằng nét gạch chấm mảnh. Đầu của đường trục phải được kéo dài ra ngoài đường bao của hình biểu diễn và kết thúc bằng một vòng tròn khép kín nét liền mảnh.
• Kích thước vòng tròn trục: Đường kính của vòng tròn ghi ký hiệu trục thường dao động từ 8 mm đến 12 mm, tùy thuộc vào tỷ lệ của bản vẽ để đảm bảo tính cân đối trực quan và dễ đọc khi in ấn.
• Quy tắc đánh số và ký hiệu trục: Trục định vị được ký hiệu bằng chữ số Ả Rập (1, 2, 3...) theo chiều từ trái sang phải và bằng chữ cái in hoa tiếng Việt (A, B, C...) theo chiều từ dưới lên trên. Để tránh nhầm lẫn, không sử dụng các chữ cái dễ gây hiểu lầm như O, I, Z.
• Ký hiệu trục phụ: Đối với các trục nằm giữa các trục chính (trục phụ), ký hiệu được thể hiện dưới dạng phân số. Trong đó, tử số là ký hiệu của trục chính trước đó và mẫu số là số thứ tự của trục phụ (ví dụ: 1/1, A/1).

Quy định về các loại đường nét trong bản vẽ xây dựng (Điều 4)

Đường nét là ngôn ngữ đồ họa cơ bản để biểu diễn hình dáng, kích thước và cấu trúc của công trình. Tiêu chuẩn phân loại và quy định cụ thể về chiều rộng cũng như ứng dụng của từng loại nét vẽ:

• Nét liền đậm: Được sử dụng để vẽ các đường bao thấy của cấu kiện, mặt cắt của các bộ phận chịu lực chính hoặc các đường biên ngoài của công trình trên bản vẽ mặt bằng, mặt đứng. Chiều rộng của nét liền đậm (s) thường được chọn trong khoảng từ 0,5 mm đến 1,4 mm tùy theo tỷ lệ bản vẽ.
• Nét liền mảnh: Có chiều rộng bằng khoảng 1/3 đến 1/2 nét liền đậm. Loại nét này được dùng để vẽ đường kích thước, đường gióng, đường gạch mặt cắt (ký hiệu vật liệu), đường bao của các chi tiết phụ hoặc các đường phụ trợ khác.
• Nét đứt (nét đứt đoạn): Dùng để thể hiện các đường bao khuất, các bộ phận nằm phía sau hoặc phía dưới mặt phẳng cắt mà người vẽ muốn biểu diễn để làm rõ không gian kiến trúc hoặc kết cấu.
• Nét gạch chấm mảnh: Sử dụng làm đường trục định vị, đường tâm của các chi tiết tròn, trục đối xứng của hình vẽ hoặc các đường phân chia ranh giới quy hoạch.
• Nét lượn sóng hoặc nét cắt (nét ziczac): Dùng làm đường giới hạn hình biểu diễn, đường cắt đoạn khi hình vẽ quá dài hoặc khi chỉ cần thể hiện một phần của cấu kiện.

Yêu cầu kỹ thuật về tính thống nhất của đường nét

Để đảm bảo chất lượng hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn yêu cầu sự thống nhất tuyệt đối về nét vẽ trên cùng một bản vẽ hoặc tập hồ sơ bản vẽ:

• Chiều rộng của cùng một loại nét vẽ phải giữ nguyên giá trị trên tất cả các hình biểu diễn có cùng tỷ lệ trong một bản vẽ.
• Khoảng cách giữa các đường nét song song không được nhỏ hơn hai lần chiều rộng của nét đậm nhất và tối thiểu không nhỏ hơn 0,7 mm để tránh hiện tượng nhòe mực khi in ấn hoặc sao chụp.
• Các nét đứt và nét gạch chấm phải giao nhau tại các đoạn gạch, không được giao nhau tại khoảng trống hoặc điểm chấm để đảm bảo tính liên tục và chính xác của hình vẽ.