Giới thiệu về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4940:1989

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4940:1989 (tương đương với tiêu chuẩn ST SEV 4580: 1984) là văn bản kỹ thuật quy định về phương pháp kiểm tra độ đồng đường tâm đối với các loại máy cắt kim loại. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập các quy trình chuẩn mực nhằm đánh giá độ chính xác hình học của máy, từ đó đảm bảo chất lượng vận hành và độ chính xác của chi tiết gia công.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại máy cắt kim loại có yêu cầu kiểm tra độ đồng đường tâm (độ đồng trục) của các trục quay, lỗ định vị, trục gá hoặc các bộ phận dẫn hướng liên quan.
• Xác định các phương pháp đo lường sai lệch nhằm phục vụ công tác nghiệm thu máy mới chế tạo, máy sau sửa chữa lớn hoặc kiểm tra định kỳ trong quá trình sử dụng.

- Nội dung các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

• Điều 1: Quy định chung về thiết bị đo: Quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với dụng cụ đo lường được sử dụng trong quá trình kiểm tra. Các dụng cụ chủ yếu bao gồm đồng hồ so (đồng hồ chỉ thị), trục gá kiểm nghiệm, và các đồ gá chuyên dụng. Thiết bị đo phải đảm bảo độ nhạy, độ chính xác và phải được hiệu chuẩn theo đúng quy định pháp lý về đo lường.
• Điều 2: Chuẩn bị kiểm tra: Trước khi tiến hành đo, máy cắt kim loại phải được lắp đặt cân bằng trên nền móng vững chắc và đưa về trạng thái ổn định nhiệt. Các bề mặt làm việc, bề mặt định vị của trục gá và các bộ phận máy phải được làm sạch hoàn toàn, không bám bụi bẩn, dầu mỡ thừa hoặc ba-via để tránh gây sai số cho kết quả đo.
• Điều 3: Phương pháp tiến hành đo: Hướng dẫn chi tiết quy trình gá đặt dụng cụ đo và trục gá chuẩn. Đầu đo của đồng hồ so phải được tiếp xúc vuông góc với bề mặt cần kiểm tra. Tiến hành quay trục hoặc dịch chuyển bộ phận máy theo các hướng quy định để ghi nhận các giá trị chỉ thị lớn nhất và nhỏ nhất trên đồng hồ đo.
• Điều 4: Xác định và đánh giá kết quả đo: Trị số sai lệch độ đồng đường tâm được tính toán dựa trên hiệu số giữa các trị số đo được tại các vị trí đối xứng hoặc theo công thức hình học được quy định cụ thể. Kết quả này sẽ được so sánh trực tiếp với dung sai cho phép quy định trong tiêu chuẩn kỹ thuật riêng biệt của từng loại máy cắt kim loại cụ thể để đưa ra kết luận nghiệm thu.

- Vai trò và ý nghĩa của tiêu chuẩn trong thực tiễn

• Tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật thống nhất giữa đơn vị chế tạo, đơn vị kiểm định và đơn vị sử dụng máy cắt kim loại.
• Giúp phát hiện sớm các sai lệch hình học của máy, từ đó có phương án hiệu chỉnh kịp thời nhằm nâng cao tuổi thọ thiết bị và độ chính xác của sản phẩm cơ khí chế tạo.