Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4646:1988 (hoàn toàn tương đương với ST SEV 4655:1984) quy định phương pháp thử uốn va đập đối với vật liệu thiêu kết. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm xác định độ dai va đập của các loại vật liệu được chế tạo bằng công nghệ luyện kim bột (thiêu kết) dưới tác động của tải trọng va đập uốn.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung cốt lõi từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn:

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này áp dụng cho các vật liệu kim loại thiêu kết, ngoại trừ các vật liệu kim loại cứng (hợp kim cứng).
• Phương pháp thử uốn va đập được thực hiện nhằm xác định năng lượng hấp thụ khi phá hủy mẫu thử dưới tác động của một cú va đập đơn từ con lắc thử nghiệm.
• Tiêu chuẩn xác định các điều kiện chuẩn về kích thước mẫu, thiết bị và quy trình thực hiện để đảm bảo tính đồng nhất và độ tin cậy của kết quả đo giữa các phòng thí nghiệm.

- Quy định chung và chuẩn bị mẫu thử (Điều 2)

• Mẫu thử phải được chế tạo bằng phương pháp ép và thiêu kết trực tiếp theo kích thước quy định, hoặc được cắt cơ học từ các sản phẩm thiêu kết lớn hơn.
• Kích thước tiêu chuẩn của mẫu thử uốn va đập thường là mẫu không khía rãnh (unnotched specimen) có dạng hình hộp chữ nhật với kích thước danh nghĩa xác định (chiều dài 55 mm, chiều rộng 10 mm, chiều dày 10 mm).
• Bề mặt của mẫu thử không được có các khuyết tật cơ học như vết nứt, vết xước sâu, rỗ khí hoặc các ba-via ở cạnh góc, vì chúng có thể làm sai lệch kết quả thử nghiệm do tập trung ứng suất.
• Số lượng mẫu thử tối thiểu cho mỗi đợt kiểm tra phải tuân thủ theo quy định (thông thường không ít hơn 3 đến 5 mẫu) để đảm bảo tính đại diện và xử lý số liệu thống kê chuẩn xác.

- Thiết bị thử nghiệm (Điều 3)

• Thiết bị được sử dụng là máy thử va đập kiểu con lắc (Charpy) có năng lượng dự trữ phù hợp với độ bền của vật liệu cần thử.
• Máy thử phải được hiệu chuẩn định kỳ, đảm bảo tổn thất năng lượng do ma sát trong ổ đỡ và lực cản không khí của con lắc nằm trong giới hạn cho phép của tiêu chuẩn đo lường.
• Khoảng cách giữa hai gối đỡ mẫu và bán kính bo tròn của mũi búa va đập phải được thiết lập chính xác theo thông số kỹ thuật để đảm bảo lực va đập tác động đúng vào tâm của mẫu thử.

- Tiến hành thử nghiệm (Điều 4)

• Thử nghiệm được tiến hành ở nhiệt độ phòng (thông thường từ 15 độ C đến 35 độ C), trừ khi có quy định khác về nhiệt độ thử nghiệm đặc biệt.
• Mẫu thử được đặt nằm ngang trên hai gối đỡ của máy thử, đảm bảo mẫu được định tâm chính xác sao cho mũi búa va đập sẽ tác động vào mặt đối diện của mẫu tại điểm giữa của khoảng cách giữa hai gối đỡ.
• Nâng con lắc lên vị trí xuất phát, giải phóng con lắc để thực hiện cú va đập phá hủy mẫu thử chỉ bằng một nhát búa duy nhất.
• Đọc và ghi lại trị số năng lượng tiêu hao để phá hủy mẫu (tính bằng Joule) hiển thị trên thang đo hoặc hệ thống chỉ thị điện tử của máy thử.
• Đối với các mẫu không bị phá hủy hoàn toàn sau cú va đập, kết quả thử nghiệm phải được ghi chú rõ ràng trong báo cáo và không được dùng để tính toán độ dai va đập trung bình theo cách thông thường.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 4646:1988 giúp các đơn vị sản xuất và nghiên cứu đánh giá chính xác chất lượng cơ lý tính của vật liệu thiêu kết, phục vụ hiệu quả cho công tác kiểm soát chất lượng sản phẩm đầu ra.