Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4486:1988 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với tấm chuẩn độ cứng dùng để kiểm định và hiệu chuẩn các máy đo độ cứng kim loại. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp đảm bảo tính thống nhất, độ chính xác và tính liên kết chuẩn đo lường của các phép đo độ cứng trong ngành cơ khí, chế tạo và luyện kim tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này áp dụng cho các tấm chuẩn độ cứng được sử dụng để kiểm định, hiệu chuẩn các máy đo độ cứng kim loại theo các thang đo tiêu chuẩn phổ biến như Rockwell, Brinell, và Vickers.
• Các tấm chuẩn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nghiêm ngặt về độ chính xác, độ đồng đều và độ ổn định được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn này nhằm đảm bảo kết quả đo lường chuẩn xác nhất.

Yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu và chế tạo (Điều 2)

• Vật liệu chế tạo: Tấm chuẩn độ cứng phải được làm từ thép hợp kim hoặc thép cacbon chất lượng cao, có cấu trúc tổ chức kim loại đồng nhất, không bị khuyết tật bên trong như rạn nứt, rỗng xốp, rỗ khí hay lẫn tạp chất phi kim loại.
• Xử lý nhiệt: Tấm chuẩn phải trải qua quá trình xử lý nhiệt (tôi và ram) thích hợp để đạt được độ cứng yêu cầu và đảm bảo tính ổn định cấu trúc kim loại theo thời gian, tránh hiện tượng tự thay đổi độ cứng.
• Kích thước và hình dáng: Tấm chuẩn thường có dạng hình chữ nhật hoặc hình tròn với chiều dày và diện tích bề mặt làm việc đủ lớn để thực hiện nhiều vết lõm thử nghiệm mà không làm ảnh hưởng đến kết quả của các lần đo tiếp theo.
• Độ nhám bề mặt: Bề mặt làm việc của tấm chuẩn phải được mài bóng hoặc đánh bóng đạt độ nhám bề mặt cực nhỏ (thường là Ra không lớn hơn 0,1 µm đối với tấm chuẩn Rockwell và Vickers) để không gây sai số khi đo. Bề mặt đáy cũng phải được gia công phẳng và song song với bề mặt làm việc.
• Độ phẳng và độ song song: Sai lệch độ phẳng của bề mặt làm việc và bề mặt đáy, cũng như sai lệch độ song song giữa hai bề mặt này phải nằm trong giới hạn cho phép cực kỳ nghiêm ngặt để tránh hiện tượng bị lệch hoặc bập bênh khi đặt trên bàn máy đo.

Độ đồng đều và trị số độ cứng (Điều 3)

• Độ đồng đều của tấm chuẩn: Trị số độ cứng tại các điểm khác nhau trên bề mặt làm việc của tấm chuẩn không được sai lệch quá mức cho phép. Độ phân tán của các kết quả đo (hiệu số giữa giá trị lớn nhất và nhỏ nhất trong các lần đo thử nghiệm) phải tuân thủ giới hạn quy định cho từng thang đo cụ thể.
• Xác định trị số độ cứng: Trị số độ cứng của tấm chuẩn được xác định bằng máy chuẩn quốc gia hoặc máy chuẩn đầu ngành có độ chính xác cao hơn ít nhất một cấp so với máy đo thông thường cần kiểm định.
• Độ ổn định theo thời gian: Tấm chuẩn phải giữ được trị số độ cứng ổn định, không bị thay đổi đáng kể trong suốt thời hạn sử dụng quy định dưới tác động của môi trường và thời gian.

Ghi nhãn, bao gói và bảo quản (Điều 4)

• Thông tin ghi nhãn: Trên mỗi tấm chuẩn độ cứng (thường là ở mặt bên hoặc mặt không làm việc) phải được khắc rõ ràng các thông tin bao gồm: Ký hiệu tiêu chuẩn, trị số độ cứng chuẩn kèm theo sai số cho phép, số sê-ri (số xuất xưởng), và logo hoặc tên nhà sản xuất.
• Bao gói bảo vệ: Tấm chuẩn phải được bôi một lớp dầu chống gỉ chuyên dụng và được đặt trong hộp bảo vệ riêng biệt (bằng gỗ hoặc nhựa cứng) để tránh va đập, trầy xước bề mặt làm việc trong quá trình vận chuyển và lưu kho.
• Tài liệu kèm theo: Mỗi tấm chuẩn hoặc bộ tấm chuẩn khi xuất xưởng phải kèm theo giấy chứng nhận kiểm định (hiệu chuẩn) ghi rõ trị số độ cứng thực tế, ngày kiểm định và thời hạn hiệu lực sử dụng.