Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1589:1985

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1589:1985 về Bộ truyền xích - Xích răng quy định các thông số kích thước cơ bản, yêu cầu kỹ thuật và phương pháp phân loại đối với các loại xích răng (hay còn gọi là xích im lặng - silent chain) sử dụng trong truyền động cơ khí. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng giúp đồng bộ hóa quá trình thiết kế, chế tạo và nghiệm thu bộ truyền xích răng tại Việt Nam.

Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này áp dụng cho các bộ truyền xích răng dùng để truyền chuyển động và mômen xoắn trong các máy móc, thiết bị cơ khí yêu cầu tốc độ cao, tải trọng lớn và vận hành êm ái.
• Xác định các nguyên tắc thiết kế hình học cho má xích và răng đĩa xích nhằm đảm bảo sự ăn khớp chính xác, giảm thiểu tiếng ồn và va đập trong quá trình vận hành.

Điều 2: Phân loại và kết cấu xích răng

• Xích răng dẫn hướng trong: Loại xích có các má dẫn hướng được bố trí ở giữa chiều rộng của xích, ăn khớp với rãnh dẫn hướng tương ứng trên đĩa xích để giữ xích không bị lệch khỏi đĩa.
• Xích răng dẫn hướng ngoài: Loại xích có các má dẫn hướng được bố trí ở hai bên cạnh ngoài của xích, ôm sát hai mặt đầu của đĩa xích.
• Khớp bản lề: Quy định cấu tạo khớp bản lề của xích răng, bao gồm khớp bản lề lăn (sử dụng hai chốt hình lăng trụ tỳ lên nhau để lăn) hoặc khớp bản lề trượt nhằm tối ưu hóa hiệu suất truyền động và giảm ma sát.

Điều 3: Các thông số kích thước cơ bản

• Bước xích (p): Là khoảng cách giữa các tâm bản lề liền kề, được quy định theo dãy kích thước tiêu chuẩn để đảm bảo tính lắp lẫn toàn diện.
• Chiều rộng xích (B): Xác định khả năng chịu tải của xích, được lựa chọn dựa trên công suất truyền động và đặc tính làm việc của hệ thống.
• Góc ăn khớp (alpha): Góc biên dạng làm việc của răng má xích (thường quy chuẩn ở mức 60 độ) để đảm bảo quá trình vào khớp và ra khớp diễn ra trơn tru, không bị kẹt xích.

Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật và dung sai

• Dung sai kích thước: Quy định nghiêm ngặt về sai lệch giới hạn cho phép của bước xích, chiều dài đoạn xích kiểm tra dưới tải trọng quy định nhằm đảm bảo độ đồng đều của toàn bộ sợi xích.
• Yêu cầu vật liệu: Các chi tiết cấu thành xích răng như má xích, chốt xích, má dẫn hướng phải được chế tạo từ thép hợp kim chất lượng cao, trải qua quá trình nhiệt luyện (tôi, ram) để đạt độ cứng bề mặt và độ bền dai lõi tối ưu.
• Chất lượng bề mặt: Bề mặt làm việc của má xích và các chốt bản lề phải nhẵn mịn, không có vết nứt, vết xước hoặc các khuyết tật kim loại khác nhằm hạn chế sự mài mòn sớm trong quá trình truyền lực tốc độ cao.