Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14288:2024 về Bản đồ ngập lụt - Yêu cầu kỹ thuật quy định các nguyên tắc, quy trình và yêu cầu kỹ thuật thống nhất trong việc xây dựng, thành lập và quản lý bản đồ ngập lụt tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao độ chính xác của công tác dự báo, cảnh báo thiên tai và hỗ trợ quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động điều tra, khảo sát, thu thập số liệu, tính toán toán học, xây dựng bản đồ và sử dụng bản đồ ngập lụt phục vụ công tác phòng, chống thiên tai, quy hoạch xây dựng và các mục đích liên quan khác trên phạm vi toàn quốc.

Nội dung kỹ thuật cốt lõi của tiêu chuẩn

- Phạm vi và tài liệu viện dẫn (Điều 1 và Điều 2)

• Quy định rõ giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với các loại hình ngập lụt khác nhau như ngập lụt do mưa lớn, lũ nguồn, triều cường, nước dâng do bão hoặc do sự cố vỡ đập, hồ chứa.
• Hệ thống hóa các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan về đo đạc bản đồ, khí tượng thủy văn và quy hoạch phòng chống thiên tai được sử dụng làm căn cứ đối chiếu.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Chuẩn hóa các khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm: bản đồ ngập lụt, độ sâu ngập, thời gian ngập, diện tích ngập, tần suất lũ thiết kế, kịch bản ngập lụt và các yếu tố thủy lực liên quan.
• Định nghĩa rõ ràng giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng đồng bộ giữa các đơn vị thực hiện và cơ quan thẩm định.

- Yêu cầu kỹ thuật chung đối với bản đồ ngập lụt (Điều 4)

• Hệ quy chiếu và hệ tọa độ: Bản đồ phải được xây dựng trên Hệ quy chiếu và Hệ tọa độ quốc gia VN-2000, múi chiếu và kinh tuyến trục phù hợp với từng địa phương; Hệ độ cao quốc gia phải thống nhất theo quy định hiện hành.
• Cơ sở dữ liệu nền địa hình: Yêu cầu về độ chính xác, mức độ chi tiết và thời điểm cập nhật của bản đồ nền địa hình, mô hình số độ cao (DEM/DTM) sử dụng để xây dựng bản đồ ngập lụt.
• Yêu cầu về tỷ lệ bản đồ: Quy định cụ thể tỷ lệ bản đồ ngập lụt phù hợp với từng cấp hành chính (cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã) và mục đích sử dụng (quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết hoặc cảnh báo thiên tai thời gian thực).
• Kịch bản ngập lụt: Xác định các kịch bản ngập lụt dựa trên tần suất lũ (ví dụ: 1%, 2%, 5%, 10%) hoặc dựa trên các tổ hợp thiên tai cực đoan (lũ lịch sử, vỡ đập, triều cường kết hợp xả lũ).

- Phương pháp xây dựng và biên tập bản đồ

• Thu thập và xử lý số liệu đầu vào: Quy định nghiêm ngặt về chất lượng số liệu khí tượng, thủy văn, tài liệu địa hình, mặt phủ và số liệu thực đo các trận lũ lịch sử để hiệu chỉnh, kiểm định mô hình.
• Ứng dụng mô hình toán: Khuyến khích sử dụng các mô hình thủy động lực học (1D, 2D hoặc kết hợp 1D-2D) đã được kiểm chứng để mô phỏng quá trình truyền lũ và ngập lụt vùng hạ du.
• Biên tập và thể hiện nội dung: Quy định về phân màu độ sâu ngập lụt, ký hiệu hóa các đối tượng địa lý, thông tin về thời gian ngập và hướng dòng chảy trên bản đồ để đảm bảo tính trực quan, dễ sử dụng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14288:2024 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các dự án, nhiệm vụ xây dựng bản đồ ngập lụt được triển khai sau thời điểm này phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật được quy định trong tiêu chuẩn nhằm đảm bảo tính đồng bộ và chất lượng dữ liệu quốc gia.