Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13726-2:2023 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 61557-2:2019) quy định về an toàn điện trong hệ thống phân phối điện hạ áp đến 1 000 V xoay chiều và 1 500 V một chiều, tập trung vào các yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị thử nghiệm, đo hoặc theo dõi các biện pháp bảo vệ - Phần 2: Điện trở cách điện. Tiêu chuẩn này do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, thiết lập các chuẩn mực kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm bảo đảm an toàn cho người vận hành và tính chính xác của thiết bị đo điện trở cách điện trong các hệ thống điện hạ áp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 13726-2:2023 áp dụng đối với các thiết bị đo chuyên dụng dùng để xác định điện trở cách điện của các thiết bị điện, khí cụ điện và toàn bộ hệ thống lắp đặt điện ở trạng thái không có điện (đã được cô lập hoàn toàn khỏi nguồn cấp). Đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn bao gồm các đơn vị sản xuất, nhập khẩu và phân phối thiết bị đo lường điện; các tổ chức thử nghiệm, kiểm định an toàn điện; cùng các kỹ sư, kỹ thuật viên thực hiện công tác bảo trì, vận hành lưới điện hạ áp.

Nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn

Dưới đây là phân tích chi tiết các quy định kỹ thuật và yêu cầu an toàn được thiết lập trong các điều khoản đầu của tiêu chuẩn:

1. Phạm vi áp dụng và tài liệu viện dẫn (Điều 1 và Điều 2)

• Thiết bị đo điện trở cách điện phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu chung được quy định tại TCVN 13726-1 (IEC 61557-1) trước khi áp dụng các yêu cầu riêng biệt, đặc thù trong phần này.
• Các phép đo điện trở cách điện bắt buộc phải được thực hiện trên các mạch điện đã được ngắt điện hoàn toàn nhằm bảo vệ an toàn tuyệt đối cho người vận hành và tránh làm hư hỏng thiết bị đo.

2. Thuật ngữ và định nghĩa chuyên ngành (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm kỹ thuật cốt lõi phục vụ cho việc thiết kế, chế tạo và thử nghiệm thiết bị đo:

• Điện áp không tải (Open-circuit voltage - U0): Là điện áp xuất hiện tại các đầu nối đầu ra của thiết bị đo khi không kết nối với bất kỳ phụ tải nào (điện trở tải bằng vô cùng).
• Điện áp danh định (Nominal voltage - UN): Là điện áp đầu ra tối thiểu được ghi nhãn trên thiết bị đo mà thiết bị có khả năng tạo ra để thực hiện phép đo điện trở cách điện theo yêu cầu của người sử dụng.
• Dòng điện danh định (Nominal current - IN): Là dòng điện tối thiểu mà thiết bị đo phải cung cấp được tại mức điện áp danh định, đảm bảo đủ công suất để nạp điện cho dung kháng của hệ thống được đo.

3. Các yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị đo (Điều 4)

Đây là phần nội dung quan trọng nhất quy định các thông số kỹ thuật bắt buộc mà thiết bị đo điện trở cách điện phải đạt được để đảm bảo tính chính xác và an toàn:

• Giới hạn điện áp không tải: Điện áp không tải (U0) phát ra từ thiết bị đo không được vượt quá 1,25 lần điện áp danh định (UN) nhằm ngăn ngừa nguy cơ phóng điện hủy hoại lớp cách điện của hệ thống đang được thử nghiệm.
• Đặc tính dòng điện và điện áp đo: Thiết bị đo phải có khả năng duy trì điện áp danh định (UN) khi kết nối với tải là điện trở có giá trị bằng UN nhân với 1 mA (tương đương dòng điện đo tối thiểu phải đạt 1 mA). Quy định này đảm bảo thiết bị có đủ năng lượng để thực hiện phép đo chính xác ngay cả khi hệ thống có dòng rò nhỏ.
• Sai số hoạt động tối đa (Operating uncertainty): Sai số hoạt động của thiết bị đo trong dải đo định mức không được vượt quá ± 30% giá trị đo thực tế. Sai số này được tính toán dựa trên các ảnh hưởng tổng hợp của nhiệt độ môi trường, điện áp nguồn cấp cho thiết bị đo, và các yếu tố nhiễu bên ngoài theo quy định tại Phần 1.
• Khả năng chịu đựng điện áp ngoài: Thiết bị đo phải được thiết kế để không bị hư hỏng và không gây nguy hiểm cho người sử dụng khi vô tình kết nối với nguồn điện bên ngoài có điện áp lên đến 1,2 lần điện áp danh định của mạng điện (tối thiểu là 120% điện áp định mức của hệ thống phân phối).
• Bảo vệ chống quá điện áp: Thiết bị đo phải tích hợp cơ chế tự bảo vệ hoặc chịu được điện áp quá tải xuất hiện bất ngờ từ hệ thống mà không gây ra hiện tượng cháy nổ, phóng điện bề mặt hoặc mất an toàn cho người vận hành.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13726-2:2023 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần đồng bộ hóa hệ thống tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam với các tiêu chuẩn quốc tế tiên tiến, nâng cao năng lực kiểm định an toàn điện và chất lượng thiết bị đo lường lưu thông trên thị trường.