Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13580:2023 về Thông gió và điều hòa không khí - Yêu cầu chế tạo đường ống quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi nhằm chuẩn hóa quy trình thiết kế, chế tạo và kiểm soát chất lượng hệ thống đường ống dẫn gió trong các công trình xây dựng tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và Đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với việc chế tạo các loại đường ống dẫn không khí (bao gồm cả ống thẳng và các phụ kiện như cút, tê, côn thu, hộp gió) bằng kim loại hoặc các vật liệu phù hợp khác, được sử dụng trong hệ thống thông gió, điều hòa không khí, hệ thống tăng áp cầu thang, hút khói hành lang và các hệ thống phân phối gió khác. Đối tượng áp dụng bao gồm các đơn vị thiết kế, nhà sản xuất chế tạo đường ống, nhà thầu thi công lắp đặt, đơn vị tư vấn giám sát và các cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng công trình xây dựng.

Nội dung trọng tâm của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định rõ giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với các hệ thống đường ống dẫn không khí hoạt động dưới các cấp áp suất khác nhau trong tòa nhà.
• Định hướng việc lựa chọn phương pháp chế tạo phù hợp với từng loại công trình, từ dân dụng, thương mại đến công nghiệp.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Quy định danh mục các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và tiêu chuẩn quốc tế liên quan làm căn cứ kỹ thuật để áp dụng song song.
• Các tài liệu viện dẫn bao gồm tiêu chuẩn về vật liệu kim loại (thép mạ kẽm, thép không gỉ), tiêu chuẩn về mối hàn, tiêu chuẩn về thử nghiệm độ kín và các tiêu chuẩn an toàn phòng cháy chữa cháy cho vật liệu.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Làm rõ các khái niệm chuyên ngành để thống nhất cách hiểu trong toàn bộ quá trình chế tạo và nghiệm thu.
• Định nghĩa chi tiết về đường ống gió (duct), phụ kiện ống gió (fittings), mối nối (joints), kết nối mặt bích (flanges), giá đỡ (hangers) và các phụ kiện điều chỉnh dòng khí.
• Phân loại cụ thể các cấp áp suất của đường ống gió (áp suất âm và áp suất dương) để làm cơ sở tính toán độ dày vật liệu và mật độ tăng cứng.

4. Yêu cầu chung về chế tạo đường ống (Điều 4)

• Yêu cầu về vật liệu: Vật liệu chế tạo phải đảm bảo độ bền cơ học, khả năng chống ăn mòn và đáp ứng các yêu cầu về giới hạn chịu lửa, an toàn phòng cháy theo quy định hiện hành. Thép tấm mạ kẽm là vật liệu phổ biến nhất, yêu cầu lớp mạ phải đồng đều và không bị bong tróc trong quá trình gia công cơ học.
• Độ dày và kết cấu: Quy định độ dày tối thiểu của tấm kim loại chế tạo ống gió dựa trên kích thước cạnh lớn nhất của mặt cắt đường ống và cấp áp suất làm việc. Đường ống phải được thiết kế và chế tạo đảm bảo độ cứng vững, không bị biến dạng, rung lắc hoặc phát ra tiếng ồn lớn khi hệ thống vận hành.
• Phương pháp liên kết và mối nối: Các mối nối dọc và mối nối ngang của đường ống phải được thực hiện bằng các phương pháp cơ học (như khóa gân, mí ghép) hoặc hàn kín tùy thuộc vào yêu cầu kỹ thuật. Mối nối phải đảm bảo độ kín khít cao, hạn chế tối đa sự rò rỉ không khí.
• Biện pháp tăng cứng: Đối với các đường ống có kích thước lớn hoặc làm việc ở áp suất cao, tiêu chuẩn yêu cầu phải thực hiện các biện pháp tăng cứng bề mặt (như cán gân nổi, sử dụng thanh ty ren tăng cứng bên trong hoặc thanh thép hình gia cường bên ngoài) để tránh hiện tượng phồng xẹp ống.
• Dung sai chế tạo: Quy định cụ thể về sai lệch kích thước hình học cho phép đối với chiều dài, chiều rộng, chiều cao và độ vuông góc của đường ống nhằm đảm bảo tính lắp lẫn và thuận tiện cho quá trình lắp đặt tại công trường.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13580:2023 có hiệu lực kể từ ngày ban hành công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần nâng cao chất lượng chế tạo đường ống gió, tối ưu hóa hiệu suất năng lượng của hệ thống điều hòa không khí và đảm bảo an toàn vận hành cho toàn bộ công trình.