Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13534:2022 về Viên nén gỗ - Các yêu cầu được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2022, quy định các yêu cầu kỹ thuật, chỉ tiêu chất lượng và phân loại đối với sản phẩm viên nén gỗ sử dụng làm nhiên liệu sinh học rắn.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, kiểm định và sử dụng viên nén gỗ tại Việt Nam. Văn bản xác định các yêu cầu kỹ thuật đối với viên nén gỗ được sản xuất từ các nguồn nguyên liệu gỗ tự nhiên, gỗ rừng trồng và các phụ phẩm, phế liệu gỗ sau chế biến lâm sản.

Phân loại nguồn gốc nguyên liệu sinh học

Tiêu chuẩn quy định rõ các nhóm nguyên liệu hợp pháp được phép sử dụng để sản xuất viên nén gỗ, bao gồm:

• Gỗ rừng tự nhiên và gỗ rừng trồng chưa qua xử lý hóa chất bảo quản.
• Phụ phẩm từ quá trình khai thác lâm nghiệp và chế biến gỗ như mùn cưa, dăm gỗ, vỏ cây, phoi bào, đầu mẩu gỗ dư thừa.
• Sản phẩm gỗ sau tiêu dùng nhưng đảm bảo không bị lẫn các tạp chất hóa học độc hại, sơn phủ hoặc chất bảo quản kim loại.

Các chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi của viên nén gỗ

Để đảm bảo chất lượng thương mại và hiệu suất đốt cháy, viên nén gỗ phải đáp ứng các giới hạn kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Kích thước hình học: Quy định cụ thể về đường kính (thường dao động từ 6 mm đến 8 mm) và chiều dài của viên nén nhằm tối ưu hóa quá trình nạp liệu tự động và hiệu suất cháy trong lò.
• Độ ẩm toàn phần: Giới hạn tỷ lệ nước trong viên nén (thường không vượt quá 10%) để đảm bảo nhiệt trị cao và ngăn ngừa sự phân hủy sinh học trong quá trình lưu kho.
• Hàm lượng tro: Tỷ lệ chất rắn còn lại sau khi đốt cháy hoàn toàn. Đây là chỉ tiêu quan trọng để phân cấp chất lượng, ảnh hưởng trực tiếp đến tần suất vệ sinh và độ bền của thiết bị lò hơi.
• Độ bền cơ học: Khả năng chống vỡ vụn và tạo ra hạt mịn trong quá trình vận chuyển, bốc xếp. Tiêu chuẩn yêu cầu độ bền cơ học tối thiểu để tránh hiện tượng tắc nghẽn hệ thống cấp liệu.
• Nhiệt trị tịnh (Trị số tỏa nhiệt): Mức năng lượng sinh ra tối thiểu trên một đơn vị khối lượng, quyết định hiệu quả kinh tế của nhiên liệu sinh học.
• Hàm lượng các nguyên tố hóa học: Kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ lưu huỳnh (S), clo (Cl), nitơ (N) và các kim loại nặng nhằm hạn chế tối đa lượng khí thải độc hại gây ô nhiễm môi trường và ăn mòn thiết bị.

Phân hạng chất lượng viên nén gỗ

TCVN 13534:2022 phân chia viên nén gỗ thành các cấp chất lượng khác nhau dựa trên mục đích sử dụng cuối cùng:

• Hạng sử dụng cho dân dụng và thương mại (Cấp A1, A2 và B): Đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng cao nhất với hàm lượng tro cực thấp, độ bền cơ học tối đa và không chứa hóa chất phụ gia để bảo vệ sức khỏe người dùng và thiết bị sưởi quy mô nhỏ.
• Hạng sử dụng cho công nghiệp (Cấp I1, I2 và I3): Áp dụng cho các nhà máy nhiệt điện, lò hơi công nghiệp quy mô lớn, cho phép biên độ dao động về hàm lượng tro và các chỉ tiêu vật lý rộng hơn so với phân hạng dân dụng.

Phương pháp thử và xác định chỉ tiêu

• Các phép thử xác định độ ẩm, hàm lượng tro, độ bền cơ học, nhiệt trị và thành phần hóa học phải được thực hiện theo các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hoặc tiêu chuẩn quốc tế (ISO) tương ứng được viện dẫn trong văn bản.
• Quy trình lấy mẫu thử nghiệm phải tuân thủ nguyên tắc ngẫu nhiên và đại diện cho toàn bộ lô hàng để đảm bảo tính khách quan, chính xác của kết quả kiểm định.

Yêu cầu về ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Ghi nhãn sản phẩm: Bao bì hoặc tài liệu kèm theo lô hàng phải thể hiện đầy đủ thông tin về tên sản phẩm, phân hạng chất lượng, thông tin nhà sản xuất, khối lượng tịnh và các khuyến cáo an toàn.
• Vận chuyển và lưu kho: Viên nén gỗ phải được bảo quản trong môi trường khô ráo, thông thoáng, có biện pháp che chắn chống mưa và độ ẩm cao nhằm tránh hiện tượng trương nở, rã nát làm suy giảm chất lượng sản phẩm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13534:2022 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành, đóng vai trò là công cụ kỹ thuật quan trọng giúp chuẩn hóa chất lượng sản phẩm viên nén gỗ Việt Nam phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu ra thị trường quốc tế.