Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12952:2020 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ASTM D5495-03) về Chất thải - Lấy mẫu với thiết bị lấy mẫu chất thải lỏng tổng hợp (coliwasa) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các yêu cầu kỹ thuật và quy trình chuẩn hóa trong việc thu thập mẫu chất thải lỏng phục vụ công tác kiểm soát và phân tích môi trường.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường, các phòng thử nghiệm, tổ chức quan trắc môi trường và các cá nhân, tổ chức có hoạt động liên quan đến việc lấy mẫu, phân tích chất thải lỏng. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào kỹ thuật lấy mẫu chất thải lỏng trong các dụng cụ chứa như thùng phuy, bồn chứa, bể chứa hoặc các nguồn thải tương tự bằng thiết bị COLIWASA.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng của phương pháp (Điều 1)

• Phương pháp này mô tả quy trình chi tiết để vận hành thiết bị lấy mẫu chất thải lỏng tổng hợp (COLIWASA) nhằm thu thập các mẫu chất thải lỏng đại diện, đặc biệt hiệu quả đối với các chất thải lỏng có xu hướng phân lớp hoặc không đồng nhất về mặt hóa lý.
• Thiết bị COLIWASA được thiết kế để thu thập một mẫu tích hợp theo chiều dọc của cột chất thải, giúp phản ánh chính xác tỷ lệ các thành phần chất thải tại các độ sâu khác nhau.
• Tiêu chuẩn lưu ý rằng phương pháp này có thể không phù hợp với một số loại chất thải lỏng có độ nhớt quá cao hoặc chứa các hạt rắn có kích thước lớn gây cản trở cơ chế đóng mở van ở đáy thiết bị.
• Người sử dụng tiêu chuẩn có trách nhiệm tự thiết lập các biện pháp an toàn, bảo vệ sức khỏe phù hợp và xác định khả năng áp dụng các giới hạn quy định trước khi vận hành thực tế.

2. Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này yêu cầu áp dụng kết hợp với các tài liệu viện dẫn tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia khác liên quan đến kỹ thuật lấy mẫu chất thải, thuật ngữ về quản lý chất thải và các hướng dẫn an toàn lao động trong môi trường độc hại.
• Các tài liệu viện dẫn đóng vai trò là cơ sở pháp lý và kỹ thuật bổ trợ, đảm bảo tính đồng bộ và chính xác trong suốt quá trình thực hiện lấy mẫu thực địa.

3. Thuật ngữ và định nghĩa chuyên ngành (Điều 3)

• Thiết bị COLIWASA (Composite Liquid Waste Sampler): Là thiết bị lấy mẫu dạng ống, được trang bị cơ chế van đóng/mở ở phần đáy. Thiết bị này cho phép chất thải lỏng đi vào ống khi hạ xuống và giữ chặt mẫu bên trong ống khi van đáy được đóng lại trước khi rút thiết bị lên.
• Mẫu đại diện (Representative sample): Là mẫu phản ánh chính xác nhất có thể các đặc tính vật lý và hóa học của toàn bộ thể tích chất thải được lấy mẫu.
• Chất thải lỏng phân lớp (Stratified liquid waste): Là chất thải lỏng bị phân tách thành hai hoặc nhiều lớp rõ rệt do sự khác biệt về tỷ trọng, độ hòa tan hoặc các tính chất vật lý khác của các thành phần cấu thành.

4. Tóm tắt phương pháp vận hành thiết bị (Điều 4)

• Quy trình vận hành cơ bản bắt đầu bằng việc kiểm tra và làm sạch thiết bị COLIWASA để tránh nhiễm bẩn chéo giữa các lần lấy mẫu.
• Thiết bị được đưa vào nguồn chất thải lỏng ở trạng thái van đáy mở hoàn toàn. Quá trình hạ thiết bị phải được thực hiện từ từ và đều đặn để đảm bảo mức chất lỏng bên trong ống luôn ngang bằng với mức chất lỏng bên ngoài, từ đó thu được mẫu đại diện theo đúng tỷ lệ chiều cao cột chất lỏng.
• Khi thiết bị đạt đến độ sâu lấy mẫu mong muốn hoặc chạm đáy dụng cụ chứa, cơ chế khóa van đáy sẽ được kích hoạt để đóng kín đầu dưới của ống, ngăn không cho chất lỏng thoát ra ngoài.
• Thiết bị sau đó được rút lên một cách cẩn thận, lau sạch bề mặt ngoài của ống để tránh rơi vãi chất thải, và mẫu thu được sẽ được chuyển vào bình chứa mẫu chuyên dụng để bảo quản và vận chuyển về phòng thí nghiệm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12952:2020 có hiệu lực kể từ ngày được công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa quy trình quan trắc môi trường, nâng cao độ tin cậy của kết quả phân tích chất thải lỏng tại Việt Nam.