Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12905:2020 về Thuốc bảo vệ thực vật - Đánh giá rủi ro do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đưa ra các nguyên tắc, quy trình và hướng dẫn kỹ thuật nhằm đánh giá rủi ro của thuốc bảo vệ thực vật đối với sức khỏe con người và môi trường trong quá trình đăng ký và sử dụng.

TCVN 12905:2020 áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khảo nghiệm, đăng ký, sản xuất, kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc đánh giá mức độ rủi ro đối với sức khỏe của các nhóm đối tượng trực tiếp hoặc gián tiếp tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật, bao gồm người vận hành thiết bị phun thuốc, người lao động trên đồng ruộng, người dân sinh sống xung quanh và người qua đường.

• Mối nguy (Hazard): Thuộc tính độc học vốn có của thuốc bảo vệ thực vật có khả năng gây ra các tác động bất lợi cho sức khỏe con người hoặc sinh vật có ích.
• Phơi nhiễm (Exposure): Quá trình con người hoặc các yếu tố môi trường tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật thông qua các con đường như da, hô hấp hoặc tiêu hóa.
• Rủi ro (Risk): Xác suất và mức độ nghiêm trọng của các tác động có hại đối với sức khỏe hoặc môi trường phát sinh từ việc phơi nhiễm với thuốc bảo vệ thực vật trong các điều kiện cụ thể.
• Mức phơi nhiễm chấp nhận được đối với người vận hành (AOEL): Lượng hoạt chất tối đa mà người vận hành có thể tiếp xúc hàng ngày mà không gây ra bất kỳ tác động có hại nào đến sức khỏe.

Theo quy định tại tiêu chuẩn, quy trình đánh giá rủi ro phải được thực hiện một cách khoa học và hệ thống thông qua bốn bước cơ bản sau:

• Nhận diện mối nguy: Xác định các đặc tính độc học của hoạt chất và thành phẩm thuốc bảo vệ thực vật dựa trên các kết quả thử nghiệm độc tính cấp tính, độc tính bán trường diễn, độc tính mãn tính, khả năng gây ung thư, đột biến gen và độc tính sinh sản.
• Xác định đặc tính mối nguy: Thiết lập mối quan hệ giữa liều lượng và phản ứng độc học để xác định ngưỡng không gây tác động có hại quan sát được (NOAEL) và từ đó tính toán giá trị AOEL.
• Đánh giá phơi nhiễm: Ước lượng mức độ tiếp xúc thực tế của người vận hành, người lao động và cư dân dựa trên các mô hình toán học hoặc số liệu đo đạc thực tế, có tính đến các yếu tố như phương pháp phun rải, liều lượng sử dụng, loại cây trồng và việc sử dụng trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE).
• Xác định đặc tính rủi ro: So sánh mức độ phơi nhiễm dự kiến với giá trị AOEL đã thiết lập. Nếu mức độ phơi nhiễm nhỏ hơn hoặc bằng AOEL, rủi ro được coi là ở mức chấp nhận được. Nếu mức độ phơi nhiễm vượt quá AOEL, rủi ro không chấp nhận được và cần phải áp dụng các biện pháp giảm thiểu hoặc từ chối đăng ký sử dụng.

Khi kết quả đánh giá cho thấy rủi ro vượt ngưỡng an toàn, tiêu chuẩn hướng dẫn áp dụng các biện pháp giảm thiểu rủi ro kỹ thuật và quản lý bao gồm:

• Yêu cầu bắt buộc sử dụng các trang thiết bị bảo hộ cá nhân chuyên dụng phù hợp với từng nhóm độc của thuốc.
• Khuyến cáo thay đổi phương thức phun rải hoặc áp dụng công nghệ phun giảm thiểu sự phát tán của thuốc ra môi trường xung quanh.
• Quy định cụ thể về thời gian cách ly sau khi phun thuốc trước khi cho phép người lao động quay trở lại khu vực canh tác.
• Giới hạn khu vực sử dụng, nồng độ áp dụng hoặc đối tượng cây trồng được phép xử lý thuốc.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12905:2020 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan quản lý chuyên ngành nâng cao năng lực thẩm định hồ sơ đăng ký thuốc bảo vệ thực vật, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.