Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12369:2018 về Mía giống - Yêu cầu kỹ thuật do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F18 Đường, sản phẩm đường và mật ong biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2018. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với mía giống dùng để nhân giống hoặc sản xuất mía thương phẩm.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

TCVN 12369:2018 áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và kiểm soát chất lượng mía giống tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này quy định cụ thể cho các loại mía giống bao gồm mía giống nguyên chủng, mía giống xác nhận và mía giống thương phẩm được nhân bằng phương pháp vô tính (hom giống) hoặc từ nguồn nuôi cấy mô.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Mía giống: Là cây mía hoặc bộ phận của cây mía (hom mía, cây mía nuôi cấy mô) đạt tiêu chuẩn chất lượng dùng để trồng mới hoặc trồng lại ruộng mía.
• Hom giống: Là một đoạn thân mía có chứa ít nhất một mầm sống (mắt mầm) có khả năng tái sinh thành cây mới.
• Độ thuần giống: Tỷ lệ phần trăm số cây hoặc hom giống đúng giống so với tổng số cây hoặc hom giống kiểm tra trên ruộng hoặc trong lô giống.

Yêu cầu kỹ thuật đối với ruộng nhân giống mía

• Yêu cầu về đất đai và cách ly: Ruộng nhân giống phải được bố trí trên chân đất thoát nước tốt, không bị ngập úng và phải có khoảng cách cách ly an toàn với các ruộng mía thương phẩm khác để tránh lẫn tạp giao phấn hoặc lây lan dịch bệnh.
• Độ thuần giống trên ruộng: Đối với ruộng nhân giống cấp nguyên chủng, độ thuần giống phải đạt từ 99,0% trở lên. Đối với ruộng nhân giống cấp xác nhận, độ thuần giống phải đạt tối thiểu 98,0%.
• Tình trạng sâu bệnh hại trên ruộng: Ruộng giống không được nhiễm các loại dịch bệnh nguy hiểm như bệnh trắng lá, bệnh chồi cỏ, bệnh thối đỏ thân hoặc các loài sâu đục thân ở mức độ nặng.

Yêu cầu chất lượng đối với hom giống thương phẩm

• Độ tuổi của mía giống thu hoạch hom: Mía dùng để khai thác hom giống phải đạt độ tuổi từ 6 tháng đến 8 tháng tuổi đối với mía tơ (mía trồng mới) và không quá 10 tháng tuổi đối với mía gốc.
• Chỉ tiêu chất lượng hom giống: Hom giống phải có từ 2 đến 3 mắt mầm khỏe mạnh, không bị dập nát, không bị khô héo. Tỷ lệ nảy mầm của lô hom giống phải đạt tối thiểu 85% đối với giống nguyên chủng và 80% đối với giống xác nhận.
• Kích thước và trạng thái vật lý: Đường kính thân hom giống phải đạt đặc trưng của giống, không bị cong vẹo dị dạng. Vết cắt ở hai đầu hom phải sắc gọn, không bị dập nát vỏ hoặc dập lõi thân.
• Yêu cầu về kiểm soát dịch hại: Tỷ lệ hom bị nhiễm sâu đục thân không được vượt quá 1,0%. Hoàn toàn không được có sự xuất hiện của các tác nhân gây bệnh truyền qua hom giống như nấm, vi khuẩn gây bệnh thối gốc, thối đỏ.

Phương pháp thử và đánh giá chất lượng

• Phương pháp lấy mẫu: Việc lấy mẫu mía giống để kiểm tra các chỉ tiêu chất lượng phải tuân thủ quy trình lấy mẫu ngẫu nhiên, đại diện cho toàn bộ lô giống theo quy định hiện hành.
• Xác định độ thuần và tỷ lệ nảy mầm: Tiến hành đánh giá trực quan kết hợp với các biện pháp kỹ thuật nông học để xác định độ thuần giống. Tỷ lệ nảy mầm được đánh giá thông qua việc ươm thử nghiệm trong điều kiện tiêu chuẩn hoặc kiểm tra trực tiếp tỷ lệ mắt mầm sống trên lô hom giống.

Quy định về bao gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Bao gói và ghi nhãn: Hom giống sau khi chặt phải được bó thành từng bó gọn gàng, có nhãn mác rõ ràng ghi đầy đủ thông tin về tên giống, cấp giống, nơi sản xuất, ngày chặt và tỷ lệ nảy mầm cam kết.
• Vận chuyển và bảo quản: Quá trình vận chuyển phải đảm bảo hom giống không bị dập nát, không bị phơi nắng quá lâu làm mất nước. Hom giống cần được trồng ngay sau khi chặt, trường hợp chưa trồng kịp phải được bảo quản ở nơi râm mát, giữ ẩm tốt và không quá 3 đến 5 ngày kể từ khi thu hoạch.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12369:2018 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố và ban hành năm 2018, thiết lập khung kỹ thuật chuẩn hóa chất lượng nguồn giống phục vụ ngành công nghiệp mía đường Việt Nam.