Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12198:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 26324:2012) về Thông tin và tư liệu - Định danh số cho đối tượng quy định các yêu cầu kỹ thuật và nguyên tắc quản lý đối với hệ thống định danh số cho đối tượng (DOI - Digital Object Identifier). Tiêu chuẩn này thiết lập một khuôn khổ thống nhất cho việc xác định, phân giải và quản lý các mã định danh duy nhất cho các đối tượng số, vật lý hoặc trừu tượng trong môi trường thông tin toàn cầu.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định về cú pháp, mô tả và các thành phần chức năng phân giải của hệ thống định danh đối tượng số (DOI), cùng các nguyên tắc chung cho việc tạo lập, đăng ký và quản trị các tên DOI.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực xuất bản, thư viện, quản lý thông tin, các nhà cung cấp dịch vụ nội dung số và các bên liên quan đến việc thiết lập, vận hành hệ thống định danh số tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi và nguyên tắc chung (Điều 1)

• Xác định hệ thống DOI là một hệ thống định danh duy nhất, có khả năng tồn tại lâu dài và không thay đổi theo thời gian, ngay cả khi quyền sở hữu hoặc vị trí lưu trữ của đối tượng thay đổi.
• Hệ thống DOI được thiết kế để hoạt động hiệu quả trong môi trường mạng số hóa, hỗ trợ việc quản lý tài sản trí tuệ, chia sẻ dữ liệu và tích hợp thông tin giữa các hệ thống khác nhau một cách chính xác.

2. Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ (Điều 2 và Điều 3)

• Quy định các tài liệu viện dẫn tiêu chuẩn quốc tế liên quan để đảm bảo tính đồng bộ và tương thích toàn cầu trong việc triển khai hệ thống định danh.
• Định nghĩa rõ ràng các thuật ngữ chuyên ngành then chốt bao gồm: "Đối tượng" (Object), "Tên DOI" (DOI name), "Tổ chức đăng ký" (Registrant), "Hệ thống phân giải" (Resolution system), và "Siêu dữ liệu" (Metadata).

3. Cấu trúc và cú pháp của tên DOI (Điều 4)

• Cấu trúc chung: Mỗi tên DOI là một chuỗi ký tự duy nhất, bao gồm hai phần chính là tiền tố (Prefix) và hậu tố (Suffix), được phân tách bằng dấu gạch chéo (/).
• Tiền tố (Prefix): Bắt đầu bằng ký tự định danh thư mục "10." tiếp theo là mã số định danh của tổ chức đăng ký (được cấp bởi cơ quan quản lý DOI quốc tế).
• Hậu tố (Suffix): Là một chuỗi ký tự duy nhất do tổ chức đăng ký tự xác định cho từng đối tượng cụ thể. Hậu tố có thể sử dụng các hệ thống định danh sẵn có khác (như ISBN, ISSN) hoặc một chuỗi ký tự được tạo mới theo quy tắc nội bộ của tổ chức.
• Tính không phân biệt chữ hoa chữ thường: Tên DOI không phân biệt chữ hoa và chữ thường khi thực hiện quá trình phân giải hệ thống, đảm bảo tính thuận tiện và tránh sai sót khi truy xuất.

4. Cơ chế phân giải và siêu dữ liệu đi kèm

• Hệ thống phân giải: Đảm bảo việc chuyển đổi tên DOI thành một hoặc nhiều địa chỉ mạng (URL) hiện hành hoặc các dịch vụ liên quan đến đối tượng được định danh, giúp người dùng tiếp cận trực tiếp đối tượng gốc.
• Yêu cầu về siêu dữ liệu: Mỗi tên DOI khi đăng ký bắt buộc phải đi kèm với một tập hợp siêu dữ liệu tối thiểu để mô tả đối tượng, giúp người dùng dễ dàng xác định, kiểm tra và truy xuất nguồn gốc của đối tượng đó.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12198:2018 (ISO 26324:2012) có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ, đóng vai trò là cơ sở kỹ thuật quan trọng cho việc chuẩn hóa hoạt động định danh số tại Việt Nam hội nhập với xu hướng quốc tế.