Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12179-2:2017 (hoàn toàn tương đương với ISO 9614-2:1996) về Âm học - Xác định mức công suất âm của các nguồn ồn sử dụng cường độ âm - Phần 2: Đo bằng cách quét được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ. Tiêu chuẩn này hướng dẫn chi tiết phương pháp đo bằng cách quét liên tục đầu đo cường độ âm trên một bề mặt đo khép kín bao quanh nguồn ồn, nhằm xác định mức công suất âm của nguồn một cách chính xác và hiệu quả.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện việc đo lường, đánh giá tiếng ồn của các thiết bị, máy móc và nguồn phát ồn trong công nghiệp hoặc đời sống. Phương pháp quét được áp dụng cho các nguồn ồn có thể xác định được bề mặt đo bao quanh và không bị giới hạn bởi môi trường âm thanh xung quanh, cho phép thực hiện phép đo ngay tại hiện trường (in situ) hoặc trong các phòng thử nghiệm chuyên dụng.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Phương pháp quy định trong phần này của tiêu chuẩn cho phép xác định mức công suất âm của nguồn ồn bằng cách quét liên tục đầu đo cường độ âm trên các phân diện của bề mặt đo.
• Tiêu chuẩn áp dụng cho các nguồn phát ra tiếng ồn ổn định theo thời gian. Đối với các nguồn ồn không ổn định, tiêu chuẩn cũng đưa ra các hướng dẫn bổ sung để đảm bảo độ chính xác của phép đo.
• Độ chính xác của phương pháp đo bằng cách quét được phân loại theo các cấp độ chính xác khác nhau (Cấp 2 - Kỹ thuật và Cấp 3 - Khảo sát), phụ thuộc vào điều kiện môi trường đo và kỹ thuật thực hiện của người đo.
• Phương pháp này có ưu điểm vượt trội là giảm thiểu ảnh hưởng của tiếng ồn nền ổn định từ bên ngoài bề mặt đo, giúp việc đo lường tại hiện trường trở nên khả thi và chính xác hơn so với các phương pháp đo áp suất âm truyền thống.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Các tài liệu viện dẫn là nền tảng không thể tách rời khi áp dụng tiêu chuẩn này, bao gồm TCVN 12179-1 (ISO 9614-1) về phương pháp đo tại các điểm rời rạc và các tiêu chuẩn quốc tế về thiết bị đo cường độ âm (như IEC 1043).
• Việc áp dụng các tài liệu viện dẫn phải đảm bảo tính cập nhật. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu; đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

• Cường độ âm (Sound intensity): Là đại lượng vectơ mô tả dòng năng lượng âm truyền qua một đơn vị diện tích trong một đơn vị thời gian theo một hướng xác định.
• Cường độ âm ký hiệu (Signed sound intensity): Thành phần của vectơ cường độ âm theo hướng vuông góc với bề mặt đo, có thể mang giá trị dương (hướng ra ngoài bề mặt) hoặc âm (hướng vào trong bề mặt).
• Bề mặt đo (Measurement surface): Bề mặt khép kín giả định bao quanh nguồn ồn cần đo, trên đó thực hiện việc quét đầu đo để thu thập dữ liệu cường độ âm.
• Đường quét (Scan path): Đường đi liên tục của đầu đo cường độ âm trên một phân diện của bề mặt đo trong quá trình thực hiện phép đo quét.
• Thời gian quét (Scan time): Khoảng thời gian cần thiết để đầu đo hoàn thành việc quét trên toàn bộ một phân diện hoặc toàn bộ bề mặt đo.

Điều 4: Yêu cầu chung và nguyên lý đo

• Nguyên lý cơ bản: Công suất âm của nguồn được xác định bằng cách tích phân thành phần pháp tuyến của vectơ cường độ âm trên toàn bộ bề mặt đo khép kín bao quanh nguồn. Việc quét liên tục đầu đo giúp lấy trung bình không gian của cường độ âm trên bề mặt đo một cách hiệu quả và nhanh chóng hơn so với việc đo tại từng điểm riêng lẻ.
• Yêu cầu về thiết bị đo: Thiết bị đo cường độ âm (bao gồm đầu đo và bộ phân tích) phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật quy định trong IEC 1043. Đầu đo phải được hiệu chuẩn định kỳ và kiểm tra độ nhạy pha trước khi tiến hành đo.
• Yêu cầu về môi trường đo: Mặc dù phương pháp cường độ âm có khả năng loại bỏ tiếng ồn nền tốt, nhưng tiếng ồn nền quá lớn hoặc không ổn định vẫn có thể ảnh hưởng đến độ chính xác. Tiêu chuẩn yêu cầu phải đánh giá các chỉ số chất lượng môi trường đo (như chỉ số khoảng dư áp suất - cường độ âm) để đảm bảo phép đo đạt độ chính xác mong muốn.
• Kỹ thuật quét: Người thực hiện phép đo phải duy trì tốc độ quét ổn định và hướng của đầu đo luôn vuông góc với bề mặt đo trong suốt quá trình quét. Đường quét phải bao phủ đều khắp phân diện đo để tránh sai số lấy mẫu không gian.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12179-2:2017 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố áp dụng, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật thống nhất cho việc kiểm soát tiếng ồn công nghiệp tại Việt Nam.