Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12027:2018 (ISO 17690:2015)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12027:2018 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 17690:2015. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng xianua tự do có sẵn trong các nguồn nước bằng kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA), kết hợp với quá trình khuyếch tán khí và đo dòng điện. Đây là phương pháp phân tích hiện đại, có độ nhạy cao, giúp kiểm soát chính xác hàm lượng xianua độc hại trong môi trường nước.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này xác định phạm vi ứng dụng cụ thể đối với các loại mẫu nước và nồng độ chất phân tích như sau:

• Các loại nước áp dụng: Phương pháp này phù hợp để phân tích xianua tự do có sẵn trong nước uống, nước ngầm, nước mặt, nước thải sinh hoạt và nước thải công nghiệp.
• Khoảng nồng độ xác định: Phương pháp áp dụng hiệu quả cho các mẫu nước có nồng độ xianua tự do dao động từ 2 microgam trên lít (µg/l) đến 500 microgam trên lít (µg/l). Người vận hành có thể mở rộng khoảng đo này bằng cách thay đổi các điều kiện vận hành thiết bị hoặc tiến hành pha loãng mẫu nước trước khi phân tích.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu kỹ thuật quan trọng sau:

• TCVN 6663-1 (ISO 5667-1): Hướng dẫn thiết kế các chương trình lấy mẫu nước.
• TCVN 6663-3 (ISO 5667-3): Hướng dẫn bảo quản và xử lý mẫu nước nhằm đảm bảo tính nguyên vẹn của hàm lượng xianua trước khi phân tích.
• Các tiêu chuẩn liên quan đến chất lượng nước thuốc thử và các yêu cầu chung đối với thiết bị đo trong phòng thí nghiệm.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cốt lõi để thống nhất cách hiểu và thực hành:

• Xianua tự do có sẵn (Available free cyanide): Là lượng xianua được giải phóng dưới dạng khí hydro xianua (HCN) ở trị số pH bằng 6 trong các điều kiện vận hành được quy định cụ thể của phương pháp này. Khái niệm này bao gồm các ion xianua tự do và các phức chất xianua kim loại kém bền (dễ bị phân hủy ở môi trường pH 6).

Nguyên tắc của phương pháp (Điều 4)

Quy trình xác định xianua tự do có sẵn bằng hệ thống phân tích dòng chảy (FIA) dựa trên nguyên lý kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Bơm mẫu và điều chỉnh pH: Mẫu nước phân tích được bơm trực tiếp vào dòng chất mang của hệ thống FIA. Dòng mẫu này sau đó được trộn đều với dung dịch đệm axit để điều chỉnh và duy trì ổn định giá trị pH ở mức bằng 6. Tại môi trường pH này, các ion xianua tự do và các phức chất xianua kém bền sẽ chuyển hóa hoàn toàn thành khí hydro xianua (HCN).
• Khuyếch tán khí qua màng: Khí HCN sinh ra được dẫn qua một bộ phận khuyếch tán khí có màng kỵ nước ngăn cách. Khí HCN sẽ khuếch tán qua màng này và đi vào dòng hấp thụ là dung dịch kiềm loãng (thường là natri hydroxit). Quá trình khuếch tán khí qua màng giúp loại bỏ hầu hết các chất cản trở có trong mẫu nước ban đầu, đảm bảo độ chọn lọc cao cho phép đo.
• Đo dòng điện (Amperometric detection): Khí HCN sau khi đi vào dòng hấp thụ kiềm sẽ chuyển hóa ngược lại thành ion xianua. Hàm lượng ion xianua này được xác định bằng đầu đo dòng điện sử dụng điện cực làm việc bằng bạc. Cường độ dòng điện sinh ra tại điện cực tỷ lệ thuận với nồng độ xianua tự do có sẵn trong mẫu nước ban đầu, từ đó giúp xác định chính xác hàm lượng chất cần phân tích.