Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11984-2:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 15242-2:2015) về "Ổ lăn - Phương pháp đo rung - Phần 2: Ổ bi đỡ có lỗ và bề mặt ngoài hình trụ" được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, ban hành nhằm thiết lập các phương pháp đo lường và đánh giá rung động một cách đồng bộ, chính xác cho các loại ổ bi đỡ sử dụng trong công nghiệp và đời sống.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, kiểm định chất lượng và sử dụng ổ lăn. Đối tượng điều chỉnh trực tiếp là các loại ổ bi đỡ một dãy và hai dãy có lỗ và bề mặt ngoài hình trụ, có góc tiếp xúc danh nghĩa không vượt quá 45 độ. Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại ổ bi có rãnh nạp bi.

Nội dung chi tiết các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định cụ thể các phương pháp đo rung động đối với ổ bi đỡ có lỗ và bề mặt ngoài hình trụ dưới các điều kiện thử nghiệm được kiểm soát chặt chẽ.
• Quy định giới hạn góc tiếp xúc danh nghĩa của ổ bi đỡ được áp dụng phương pháp đo này là không quá 45 độ.
• Loại trừ các thiết kế ổ bi đặc thù như ổ bi có rãnh nạp bi khỏi phạm vi điều chỉnh của phần này do đặc tính cơ học và rung động khác biệt.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này viện dẫn các tài liệu thiết yếu không thể thiếu cho việc áp dụng, bao gồm TCVN 8040 (ISO 5593) về Ổ lăn - Từ vựng để thống nhất các khái niệm chuyên ngành.
• Viện dẫn TCVN 11984-1 (ISO 15242-1) về các nguyên tắc chung trong đo rung ổ lăn, đảm bảo tính nhất quán về mặt phương pháp luận và thiết bị đo cơ bản.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Sử dụng toàn bộ các thuật ngữ và định nghĩa đã được quy định trong TCVN 8040 (ISO 5593) và TCVN 11984-1 (ISO 15242-1).
• Làm rõ các khái niệm liên quan đến vận tốc rung động, gia tốc rung động, dải tần số đo và các sai số đo lường đặc trưng đối với dòng ổ bi đỡ hình trụ.

4. Quy trình và điều kiện đo lường tiêu chuẩn (Điều 4)

• Thiết bị đo và gá đặt: Quy định chi tiết về cấu trúc trục gá, yêu cầu về độ đồng tâm, độ tròn và độ nhám bề mặt của trục gá để tránh sai số hệ thống truyền vào kết quả đo rung của ổ bi.
• Tải trọng thử nghiệm: Xác định lực ép hướng trục (lực dọc trục) tối thiểu và lực hướng tâm cần thiết tác động lên ổ bi trong quá trình đo nhằm mô phỏng trạng thái hoạt động thực tế và ổn định các viên bi trong rãnh lăn.
• Tốc độ quay: Quy định tốc độ quay tiêu chuẩn của trục gá (thường là 1800 vòng/phút hoặc các giá trị cụ thể tùy thuộc vào đường kính trong của ổ bi) để đảm bảo tính so sánh được của các kết quả đo.
• Môi trường thử nghiệm: Yêu cầu nghiêm ngặt về nhiệt độ phòng thử nghiệm, độ ẩm tương đối và đặc biệt là giới hạn độ rung nền của bệ máy đo để không làm nhiễu tín hiệu rung động của chính ổ bi được đo.
• Hệ thống cảm biến và xử lý tín hiệu: Quy định vị trí đặt cảm biến đo rung (thường đặt trên vòng ngoài của ổ bi theo hướng hướng tâm) và dải tần số phân tích (bao gồm các dải tần số thấp, trung bình và cao) để đánh giá toàn diện chất lượng bề mặt rãnh lăn và độ chính xác hình học của các chi tiết trong ổ bi.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11984-2:2017 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật quan trọng cho việc đánh giá chất lượng sản phẩm ổ bi đỡ, phục vụ công tác nghiệm thu, kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu cũng như sản xuất trong nước, góp phần nâng cao độ tin cậy và tuổi thọ của các thiết bị quay trong ngành cơ khí chế tạo.