Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11494:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11494:2016 quy định phương pháp xác định hàm lượng lycopen trong thực phẩm chức năng bằng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng làm cơ sở pháp lý và chuyên môn cho các phòng kiểm nghiệm, cơ quan quản lý và doanh nghiệp sản xuất nhằm kiểm soát chất lượng, định lượng chính xác hoạt chất lycopen trong các sản phẩm thực phẩm chức năng và thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định chi tiết phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) để xác định hàm lượng lycopen tổng số hoặc lycopen tự do trong các sản phẩm thực phẩm chức năng.
• Phương pháp này được thiết kế để áp dụng cho nhiều dạng bào chế khác nhau của thực phẩm chức năng, bao gồm dạng viên nén, viên nang (nang mềm, nang cứng), dạng bột, dạng cốm và các sản phẩm dạng lỏng.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là bộ phận cấu thành không thể tách rời khi áp dụng quy trình thử nghiệm.
• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố, áp dụng phiên bản được nêu cụ thể. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố, áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

• Chiết xuất mẫu: Lycopen trong mẫu thực phẩm chức năng được giải phóng và chiết xuất ra khỏi nền mẫu bằng các dung môi hữu cơ thích hợp (như hỗn hợp tetrahydrofuran, diclometan, hexan hoặc axeton) nhằm đảm bảo hiệu suất thu hồi tối đa và tránh phân hủy hoạt chất do ánh sáng và nhiệt độ.
• Tách sắc ký: Dịch chiết sau khi được lọc và làm sạch sẽ được bơm vào hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Quá trình phân tách được thực hiện trên cột sắc ký pha đảo thích hợp (thường sử dụng cột C18 hoặc cột chuyên dụng C30 để tách tốt các đồng phân của lycopen).
• Phát hiện và định lượng: Lycopen được phát hiện bằng đầu dò hấp thụ tử ngoại - khả kiến (UV-Vis) hoặc đầu dò dãy diot quang (PDA/DAD) tại bước sóng hấp thụ cực đại đặc trưng (thường là 472 nm). Hàm lượng lycopen trong mẫu được tính toán định lượng dựa trên việc so sánh diện tích pic hoặc chiều cao pic của mẫu thử với đường chuẩn được thiết lập từ chất chuẩn lycopen tinh khiết.

Điều 4: Hóa chất, thuốc thử và thiết bị dụng cụ

• Hóa chất và dung môi: Yêu cầu sử dụng các hóa chất tinh khiết phân tích và các dung môi đạt tiêu chuẩn dùng cho sắc ký lỏng (HPLC grade) như metanol, axetonitril, tetrahydrofuran (THF), hexan để đảm bảo không gây nhiễu đường nền sắc ký.
• Chất chuẩn: Sử dụng chất chuẩn lycopen có độ tinh khiết hóa học cao và được xác định rõ hàm lượng. Do lycopen dễ bị oxy hóa bởi ánh sáng và không khí, chất chuẩn phải được bảo quản ở nhiệt độ âm sâu và tránh ánh sáng trực tiếp.
• Thiết bị và dụng cụ: Hệ thống HPLC cơ bản phải bao gồm bơm cao áp, bộ tiêm mẫu (tự động hoặc bằng tay), đầu dò UV-Vis/PDA, cột phân tích sắc ký và phần mềm xử lý dữ liệu. Ngoài ra, cần trang bị các thiết bị phụ trợ như máy ly tâm, máy lắc siêu âm, bộ cô quay chân không hoặc thiết bị thổi khí nitơ để xử lý mẫu.