Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11364:2016 về Sân bay dân dụng - Đường cất hạ cánh - Yêu cầu thiết kế là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các tiêu chuẩn cốt lõi trong việc khảo sát, thiết kế và xây dựng đường cất hạ cánh tại các sân bay dân dụng Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu đối với việc thiết kế mới, cải tạo và nâng cấp đường cất hạ cánh (CHC) của các sân bay dân dụng.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan đến công tác lập dự án, khảo sát, thiết kế, thẩm định và phê duyệt thiết kế đường cất hạ cánh tại Việt Nam.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các đường cất hạ cánh chuyên dùng cho máy bay trực thăng hoặc các loại tàu bay đặc biệt khác trừ khi có quy định riêng biệt được ban hành.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn liên quan

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn từ các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hiện hành về thiết kế sân bay, kết cấu mặt đường và các quy định của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).
• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn về phân cấp sân bay, thiết kế hình học, và các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật chuyên ngành của ICAO (đặc biệt là Annex 14).
• Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất của tài liệu đó.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

Điều khoản này định nghĩa rõ ràng các khái niệm kỹ thuật chuyên ngành để đảm bảo tính thống nhất tuyệt đối trong quá trình thiết kế và thi công:

• Đường cất hạ cánh (Runway): Khu vực hình chữ nhật được xác định trên sân bay trên mặt đất dành cho tàu bay cất cánh và hạ cánh.
• Cự ly công bố (Declared distances): Các khoảng cự ly được cơ quan có thẩm quyền công bố cho các giai đoạn cất, hạ cánh của tàu bay, bao gồm:
  • Cự ly chạy lấy đà khả dụng (TORA - Take-off Run Available): Chiều dài đường CHC được công bố là phù hợp cho việc chạy lấy đà của tàu bay khi cất cánh.
  • Cự ly cất cánh khả dụng (TODA - Take-off Distance Available): Chiều dài của cự ly chạy lấy đà khả dụng cộng với chiều dài khoảng trống dọn quang (nếu có).
  • Cự ly dừng khẩn cấp khả dụng (ASDA - Accelerate-stop Distance Available): Chiều dài của cự ly chạy lấy đà khả dụng cộng với chiều dài đoạn dừng (nếu có).
  • Cự ly hạ cánh khả dụng (LDA - Landing Distance Available): Chiều dài đường CHC được công bố là phù hợp cho tàu bay chạy đà khi hạ cánh.
• Dải bay (Runway strip): Một vùng diện tích xác định bao gồm đường cất hạ cánh và dải hãm phanh (nếu có) nhằm giảm nguy cơ hư hỏng cho tàu bay khi chạy lệch khỏi đường CHC và bảo vệ tàu bay bay phía trên trong quá trình cất, hạ cánh.
• Ngưỡng đường cất hạ cánh (Threshold): Vị trí bắt đầu của phần đường CHC có thể sử dụng cho tàu bay hạ cánh.

Điều 4: Yêu cầu chung và thiết kế hình học đường cất hạ cánh

Quy định các nguyên tắc cơ bản trong việc xác định kích thước, hướng và cấu trúc hình học của đường CHC nhằm bảo đảm an toàn bay tối đa:

• Xác định hướng đường cất hạ cánh: Hướng của đường CHC phải được lựa chọn dựa trên phân tích số liệu gió (hoa gió) tại khu vực xây dựng sân bay trong nhiều năm, nhằm đảm bảo hệ số sử dụng an toàn tối thiểu là 95% đối với các loại tàu bay khai thác tại sân bay đó.
• Số lượng và sự bố trí đường cất hạ cánh: Phải được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo năng lực thông qua yêu cầu, tránh xung đột luồng bay và giảm thiểu tối đa sự ảnh hưởng của tiếng ồn đối với các khu dân cư lân cận.
• Mã chữ và mã số sân bay (Aerodrome reference code): Thiết kế đường CHC phải dựa trên mã tham chiếu sân bay, bao gồm mã số (dựa trên chiều dài sân bay tham chiếu của tàu bay) và mã chữ (dựa trên sải cánh và khoảng cách vệt bánh xe ngoài cùng của càng đáp chính).
• Kích thước hình học cơ bản: Quy định chi tiết về chiều dài, chiều rộng của đường CHC tương ứng với từng cấp sân bay, đảm bảo khoảng cách an toàn cho các hoạt động cất hạ cánh liên tục và các dải bảo hiểm sườn, bảo hiểm đầu đường CHC.