Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11265:2015 (ISO 15917:2012) liên quan đến phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4). Tiêu chuẩn này đưa ra các hướng dẫn thiết kế nhằm tạo ra một môi trường dễ tiếp cận, thân thiện và an toàn cho người khuyết tật cũng như người cao tuổi.

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này cung cấp các nguyên tắc và hướng dẫn thiết kế để nâng cao khả năng tiếp cận của người khuyết tật và người cao tuổi đối với các sản phẩm tiêu dùng, dịch vụ và môi trường xây dựng.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các nhà thiết kế, nhà sản xuất, nhà cung cấp dịch vụ và các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng các tiêu chuẩn cụ thể hoặc thiết kế các giải pháp thực tế.
• Tiêu chuẩn tập trung vào việc tối ưu hóa các giác quan (thị giác, thính giác, xúc giác) và khả năng vận động của người sử dụng để đảm bảo họ có thể tương tác độc lập và an toàn.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn quốc tế (chủ yếu là các tiêu chuẩn ISO liên quan đến tính dễ tiếp cận, nhân trắc học và thiết kế công thái học).
• Các tài liệu viện dẫn là nền tảng kỹ thuật để xác định các thông số kích thước, ngưỡng nghe, ngưỡng nhìn và các yêu cầu kỹ thuật chi tiết khác.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ một số khái niệm cốt lõi phục vụ cho việc thiết kế dễ tiếp cận:

• Khả năng tiếp cận (Accessibility): Khả năng mà một sản phẩm, dịch vụ, môi trường hay cơ sở hạ tầng có thể được sử dụng bởi mọi người, bao gồm cả những người có hạn chế về thể chất, cảm giác hoặc nhận thức.
• Thiết kế cho mọi người (Design for all / Universal Design): Xu hướng thiết kế các sản phẩm và môi trường sao cho càng nhiều người có thể sử dụng càng tốt mà không cần phải thích ứng hoặc thiết kế lại một cách đặc biệt.
• Người khuyết tật (Persons with disabilities): Những người có khiếm khuyết lâu dài về thể chất, tâm thần, trí tuệ hoặc giác quan, gây cản trở sự tham gia đầy đủ và hiệu quả của họ vào xã hội trên cơ sở bình đẳng với những người khác.
• Người cao tuổi (Older persons): Nhóm đối tượng thường bị suy giảm tự nhiên các chức năng vận động, thị lực, thính lực và khả năng nhận thức do quá trình lão hóa.

4. Nguyên tắc cơ bản trong thiết kế dễ tiếp cận (Điều 4)

Điều 4 thiết lập các nguyên tắc chỉ đạo tối quan trọng mà các nhà thiết kế phải tuân thủ:

• Sử dụng công bằng (Equitable use): Thiết kế phải hữu dụng và có thể tiếp cận được đối với mọi người có năng lực khác nhau, tránh phân biệt đối xử hoặc cô lập bất kỳ nhóm người dùng nào.
• Linh hoạt trong sử dụng (Flexibility in use): Thiết kế cần đáp ứng nhiều sở thích và khả năng cá nhân khác nhau (ví dụ: cho phép lựa chọn giữa các phương thức tương tác bằng tay trái hoặc tay phải, điều chỉnh tốc độ phản hồi).
• Đơn giản và trực quan (Simple and intuitive use): Cách thức sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ phải dễ hiểu, không phụ thuộc vào kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng ngôn ngữ hay mức độ tập trung hiện tại của người dùng.
• Thông tin dễ nhận biết (Perceptible information): Thiết kế phải truyền tải thông tin cần thiết một cách hiệu quả đến người dùng, bất kể điều kiện môi trường xung quanh hoặc khả năng cảm giác của họ (sử dụng kết hợp nhiều kênh thông tin như hình ảnh, âm thanh và xúc giác).
• Chấp nhận sai sót (Tolerance for error): Giảm thiểu tối đa các mối nguy hiểm và hậu quả bất lợi của những hành động vô tình hoặc ngoài ý muốn.
• Gắng sức tối thiểu (Low physical effort): Thiết kế có thể được sử dụng một cách hiệu quả, thoải mái và với mức độ mệt mỏi tối thiểu cho cơ thể.
• Kích thước và không gian phù hợp (Size and space for approach and use): Cung cấp kích thước và không gian thích hợp cho việc tiếp cận, thao tác và sử dụng, bất kể kích thước cơ thể, tư thế hay khả năng di động của người dùng.