Giới thiệu về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11185:2015 (ISO 10399:2004)
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11185:2015 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10399:2004) quy định về Phân tích cảm quan - Phương pháp luận - Phép thử hai-ba. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng hướng dẫn phương pháp xác định sự khác biệt cảm quan giữa các mẫu sản phẩm, được ứng dụng rộng rãi trong kiểm soát chất lượng và nghiên cứu phát triển sản phẩm.
Mục tiêu cốt lõi của phép thử trong đánh giá bao bì sản phẩm
Theo nội dung quy định, mục tiêu trọng tâm của việc áp dụng phép thử hai-ba trong trường hợp này là:
- Xác định tính thích hợp của bao bì mới: Tiến hành thử nghiệm để đánh giá và khẳng định liệu sản phẩm khi được đóng gói và bảo quản trong điều kiện bao bì mới có đạt được chất lượng, đặc tính cảm quan và mức độ thích hợp tương đương như khi được đóng gói, bảo quản trong loại bao bì đang sử dụng hiện tại hay không.
- Kiểm soát sự biến đổi chất lượng: Đảm bảo rằng việc thay đổi chất liệu, công nghệ hoặc nhà cung cấp bao bì không gây ra những tác động tiêu cực làm thay đổi mùi, vị, trạng thái hoặc các đặc tính cảm quan khác của sản phẩm bên trong trong suốt quá trình bảo quản.
Ý nghĩa của việc áp dụng tiêu chuẩn
Việc thực hiện phép thử hai-ba theo đúng chuẩn mực của TCVN 11185:2015 mang lại những giá trị thực tiễn quan trọng:
- Cơ sở khoa học cho việc ra quyết định: Cung cấp phương pháp luận khách quan, có độ tin cậy cao để các nhà sản xuất đưa ra quyết định thay đổi hoặc cải tiến bao bì sản phẩm mà không làm ảnh hưởng đến trải nghiệm của người tiêu dùng.
- Tối ưu hóa chi phí và quy trình: Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thử nghiệm các loại bao bì mới (như bao bì tiết kiệm chi phí hơn, bao bì thân thiện với môi trường) một cách an toàn và hiệu quả trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
PHÂN TÍCH CẢM QUAN - PHƯƠNG PHÁP LUẬN - PHÉP THỬ HAI-BA
Sensory analysis - Methodology - Duo-trio test
Lời nói đầu
TCVN 11185:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 10399:2004;
TCVN 11185:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F13 Phương pháp phân tích và lấy mẫu biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
PHÂN TÍCH CẢM QUAN - PHƯƠNG PHÁP LUẬN - PHÉP THỬ HAI-BA
Sensory analysis - Methodology - Duo-trio test
Tiêu chuẩn này quy định quy trình xác định sự tương đồng hay khác biệt cảm quan có thể cảm nhận được giữa các mẫu của hai sản phẩm. Phương pháp này là quy trình lựa chọn bắt buộc. Phương pháp này được dùng để xác định có sự khác biệt hay không về một thuộc tính cảm quan đơn lẻ hoặc một số thuộc tính.
Phương pháp này kém hiệu quả về mặt thống kê so với phép thử tam giác [mô tả trong TCVN 11184 (ISO 4120)], nhưng dễ thực hiện hơn đối với người thử.
Phương pháp này được áp dụng ngay cả khi chưa biết bản chất của sự khác biệt (không xác định được cả mức độ và chiều hướng khác biệt giữa các mẫu cũng như dấu hiệu về các thuộc tính tạo nên sự khác biệt). Chỉ áp dụng phương pháp này nếu sản phẩm đồng nhất rõ rệt.
Phương pháp này có hiệu quả để:
a) xác định
- sự khác biệt có thể cảm nhận được (phép thử hai-ba đối với sự khác biệt), hoặc
- không có sự khác biệt có thể cảm nhận được (phép thử hai-ba đối với sự tương tự), ví dụ khi có sự thay đổi về thành phần nguyên liệu, quá trình chế biến, bao gói, xử lý hoặc bảo quản;
b) hoặc để chọn lựa, huấn luyện và giám sát người thử.
Hai dạng của phương pháp được mô tả:
- kỹ thuật mẫu chuẩn không đổi, sử dụng khi một sản phẩm là quen thuộc đối với những người thử (ví dụ: mẫu từ sản phẩm thông dụng), và
- kỹ thuật mẫu chuẩn cân bằng, sử dụng khi không có sản phẩm nào quen thuộc hơn sản phẩm còn lại.
Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
ISO 5492:1992 *), Sensory analysis - Vocabulary (Phân tích cảm quan - Thuật ngữ và định nghĩa)
ISO 8589:1988 **),Sensory analysis - General guidance for the design of test rooms (Phân tích cảm quan - Hướng dẫn chung đối với việc thiết kế phòng thử nghiệm)
Trong tiêu chuẩn này, áp dụng các thuật ngữ, định nghĩa nêu trong ISO 5492 và các thuật ngữ, định nghĩa sau đây:
3.1 Rủi ro alpha (alpha-risk)
Rủi ro α (α-risk)
Xác suất khi kết luận rằng có sự khác biệt cảm nhận được khi sản phẩm không có khác biệt.
CHÚ THÍCH: Dạng rủi ro này còn được gọi là sai lầm loại I, mức ý nghĩa hoặc tỷ lệ lỗi dương tính.
3.2 Rủi ro beta (beta-risk)
Rủi ro β (β-risk)
Xác suất khi kết luận rằng không có sự khác biệt cảm nhận được khi sản phẩm có khác biệt.
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3216:1994 về đồ hộp rau quả - phân tích cảm quan bằng phương pháp cho điểm do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6538:2013 (ISO 6668:2008) về cà phê nhân - Chuẩn bị mẫu để phân tích cảm quan
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10565-1:2015 (ISO 22935-1:2009) về Sữa và sản phẩm sữa - Phân tích cảm quan - Phần 1: Hướng dẫn chung về tuyển chọn, lựa chọn, huấn luyện và giám sát người đánh giá
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12390:2018 (ISO 8589:2007) về Phân tích cảm quan - Hướng dẫn chung đối với việc thiết kế phòng thử nghiệm
- 1Quyết định 4017/QĐ-BKHCN năm 2015 công bố tiêu chuẩn quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3216:1994 về đồ hộp rau quả - phân tích cảm quan bằng phương pháp cho điểm do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 3Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6538:2013 (ISO 6668:2008) về cà phê nhân - Chuẩn bị mẫu để phân tích cảm quan
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8244-1:2010 (ISO 3534-1:2006) về Thống kê học - Từ vựng - Phần 1: Thuật ngữ chung về thống kê và thuật ngữ dùng trong xác suất
- 5Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10565-1:2015 (ISO 22935-1:2009) về Sữa và sản phẩm sữa - Phân tích cảm quan - Phần 1: Hướng dẫn chung về tuyển chọn, lựa chọn, huấn luyện và giám sát người đánh giá
- 6Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11182:2015 (ISO 5492:2008) về Phân tích cảm quan - Thuật ngữ và định nghĩa
- 7Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11184:2015 (ISO 4120:2004) về Phân tích cảm quan - Phương pháp luận - Phép thử tam giác
- 8Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12390:2018 (ISO 8589:2007) về Phân tích cảm quan - Hướng dẫn chung đối với việc thiết kế phòng thử nghiệm
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11185:2015 (ISO 10399:2004) về Phân tích cảm quan - Phương pháp luận - Phép thử hai-ba
- Số hiệu: TCVN11185:2015
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2015
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 01/08/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
