Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11081:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 11081:2015, quy định phương pháp xác định hàm lượng dầu trong các loại hạt có dầu bằng phương pháp chiết lỏng siêu tới hạn (SFE). Đây là một phương pháp phân tích hiện đại, hiệu quả và thân thiện với môi trường, giúp thay thế các phương pháp chiết bằng dung môi hữu cơ truyền thống. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp sử dụng carbon dioxide siêu tới hạn (SC-CO2) để chiết và xác định hàm lượng dầu của các loại hạt có dầu.
• Phương pháp này áp dụng đối với hầu hết các loại hạt có dầu thương mại, phục vụ cho việc đánh giá chất lượng nguyên liệu trong ngành công nghiệp sản xuất dầu thực vật và thức ăn chăn nuôi.
• Quy trình này được thiết kế nhằm tối ưu hóa hiệu suất chiết, rút ngắn thời gian phân tích và giảm thiểu tối đa việc sử dụng các dung môi hóa học độc hại như hexane hay petroleum ether, góp phần bảo vệ sức khỏe người vận hành và môi trường phòng thí nghiệm.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Các tài liệu viện dẫn sau đây là bắt buộc phải áp dụng cùng với tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có):

• TCVN 6582 (ISO 664), Hạt có dầu - Giảm mẫu thử nghiệm từ mẫu phòng thử nghiệm: Quy định phương pháp chuẩn bị và giảm quy mô mẫu để thu được mẫu thử đại diện nhất.
• TCVN 8949 (ISO 665), Hạt có dầu - Xác định hàm lượng độ ẩm và chất bay hơi: Cung cấp phương pháp xác định độ ẩm, là thông số quan trọng để tính toán hàm lượng dầu trên chất khô.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Trong tiêu chuẩn này, thuật ngữ dưới đây được định nghĩa và áp dụng thống nhất:

• Hàm lượng dầu (Oil content): Là phần khối lượng của toàn bộ các hợp chất lipid chiết được từ mẫu thử dưới các điều kiện vận hành cụ thể được quy định trong tiêu chuẩn này. Hàm lượng dầu thường được biểu thị bằng phần trăm khối lượng (%) tính theo khối lượng mẫu khô hoặc khối lượng mẫu thực tế lúc nhận.

- Nguyên tắc của phương pháp (Điều 4)

Phương pháp chiết lỏng siêu tới hạn (SFE) dựa trên nguyên lý vật lý và hóa học của chất lưu ở trạng thái siêu tới hạn:

• Mẫu hạt có dầu sau khi được chuẩn bị và nghiền mịn đến kích thước hạt tiêu chuẩn sẽ được đặt vào bình chiết của hệ thống SFE.
• Sử dụng dòng carbon dioxide (CO2) được đưa lên trạng thái siêu tới hạn (bằng cách kiểm soát đồng thời nhiệt độ và áp suất vượt qua điểm tới hạn của CO2: nhiệt độ trên 31,1 độ C và áp suất trên 73,9 bar). Ở trạng thái này, CO2 có độ nhớt thấp và khả năng khuếch tán cao như chất khí, đồng thời có tỷ trọng và khả năng hòa tan chất tan cao như chất lỏng.
• Dòng CO2 siêu tới hạn đi qua lớp mẫu, hòa tan hoàn toàn lượng dầu có trong hạt. Sau đó, hỗn hợp CO2 và dầu được dẫn qua bộ phận giảm áp.
• Khi áp suất giảm xuống dưới mức tới hạn, CO2 chuyển hoàn toàn sang thể khí và bay hơi đi, để lại phần dầu nguyên chất được thu hồi trong bình nhận.
• Tiến hành cân khối lượng dầu thu được bằng phương pháp khối lượng để tính toán chính xác hàm lượng dầu có trong mẫu thử ban đầu.