Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10938:2015 (ISO 10765:2010)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10938:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10765:2010, quy định phương pháp xác định tính chất kéo của các vật liệu đàn hồi dùng trong sản xuất giầy dép. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng (Scope)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn ứng dụng và mục đích kỹ thuật của phương pháp thử:

• Tiêu chuẩn quy định phương pháp thử nghiệm cụ thể để đánh giá tính năng kéo của các loại vật liệu đàn hồi (ví dụ như băng thun, dây thun, hoặc các chi tiết co giãn khác) được sử dụng làm phụ liệu hoặc bộ phận cấu thành trong giầy dép.
• Phương pháp này cho phép đo lường khả năng chịu lực, độ giãn dài và khả năng phục hồi của vật liệu dưới tác động của lực kéo cơ học, giúp nhà sản xuất kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào và dự đoán độ bền của sản phẩm trong quá trình sử dụng thực tế.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn (Normative references)

Các tài liệu viện dẫn sau đây là bắt buộc phải áp dụng cùng với tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu; đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng bản mới nhất (bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung):

• TCVN 10071 (ISO 18454): Giầy dép - Môi trường chuẩn để chuẩn bị mẫu và điều hòa mẫu thử. Tài liệu này đảm bảo các mẫu thử được xử lý trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm đồng nhất trước khi tiến hành đo đạc.
• ISO 7500-1: Vật liệu kim loại - Kiểm chuẩn máy thử tĩnh một trục - Phần 1: Máy thử kéo/nén - Kiểm chuẩn và xác minh hệ thống đo lực. Đây là cơ sở để đảm bảo độ chính xác của thiết bị thử nghiệm lực kéo.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa (Terms and definitions)

Để thống nhất cách hiểu và áp dụng kết quả thử nghiệm, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa kỹ thuật cốt lõi bao gồm:

• Vật liệu đàn hồi (Elastic material): Là loại vật liệu có khả năng biến dạng hình học lớn dưới tác dụng của ngoại lực kéo và có khả năng tự phục hồi nhanh chóng về hình dạng, kích thước ban đầu sau khi lực kéo được dỡ bỏ.
• Lực kéo tối đa (Maximum tensile force): Giá trị lực lớn nhất ghi nhận được trong suốt quá trình kéo giãn mẫu thử cho đến khi đạt tới giới hạn quy định hoặc đến khi mẫu bị phá hủy hoàn toàn.
• Độ giãn (Extension): Sự gia tăng chiều dài của phần mẫu thử nằm giữa hai má kẹp dưới tác dụng của lực kéo, thường được biểu thị bằng đơn vị milimét (mm) hoặc tỷ lệ phần trăm (%) so với chiều dài ban đầu.

Điều 4: Nguyên tắc thử nghiệm (Principle)

Nguyên lý vận hành của phương pháp thử tính năng kéo được quy định chi tiết như sau:

• Mẫu thử có kích thước tiêu chuẩn được kẹp chặt vào hai má kẹp của máy thử kéo chuyên dụng (thiết bị thử nghiệm kéo/nén một trục).
• Thiết bị tiến hành kéo giãn mẫu thử với một tốc độ không đổi được quy định trước cho đến khi đạt tới một mức lực kéo cụ thể hoặc một độ giãn dài xác định, hoặc kéo liên tục cho đến khi mẫu thử bị đứt gãy hoàn toàn.
• Hệ thống cảm biến của máy thử sẽ ghi lại liên tục các giá trị lực kéo tương ứng với từng mức độ giãn dài của mẫu thử. Từ các dữ liệu này, biểu đồ quan hệ lực - độ giãn sẽ được thiết lập để phân tích các chỉ tiêu cơ lý đặc trưng của vật liệu đàn hồi.