Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10673:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10673:2015 về Trắc địa mỏ là văn bản kỹ thuật cốt lõi quy định các nguyên tắc, phương pháp và yêu cầu kỹ thuật đối với công tác trắc địa trong suốt vòng đời của một mỏ khoáng sản rắn. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với công tác trắc địa mỏ trong các giai đoạn: khảo sát, thăm dò, thiết kế, xây dựng cơ bản mỏ, khai thác và đóng cửa mỏ.
• Áp dụng đối với các mỏ khai thác khoáng sản rắn bằng phương pháp lộ thiên, hầm lò hoặc kết hợp cả hai phương pháp.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan đến công tác trắc địa mỏ trên lãnh thổ Việt Nam.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu, tiêu chuẩn quốc gia hiện hành khác liên quan đến đo đạc và bản đồ:

• Các tiêu chuẩn quốc gia về lưới khống chế tọa độ và độ cao quốc gia.
• Các quy định kỹ thuật về đo bản đồ địa hình bằng phương pháp toàn đạc, ảnh hàng không hoặc công nghệ GPS/GNSS.
• Các văn bản quy phạm pháp luật về đo đạc bản đồ và an toàn trong khai thác mỏ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế ngành trắc địa mỏ:

• Trắc địa mỏ (Mine Surveying): Là ngành khoa học kỹ thuật thực hiện các phép đo trên mặt đất và trong lòng đất nhằm xác định vị trí không gian của các công trình mỏ, ranh giới khai thác, trữ lượng khoáng sản và sự dịch động đá, bề mặt mỏ.
• Bản đồ mỏ (Mine Map): Bản đồ chuyên dùng thể hiện địa hình bề mặt mỏ, các công trình khai thác trên mặt đất và các công trình ngầm dưới lòng đất.
• Lưới khống chế trắc địa mỏ: Hệ thống các điểm tọa độ và độ cao được thiết lập trên khu vực mỏ làm cơ sở cho mọi công tác đo vẽ, bố trí công trình mỏ.
• Sự dịch động đất đá (Strata movement): Hiện tượng thay đổi trạng thái tự nhiên của các lớp đất đá xung quanh lò khai thác do tác động của việc thu hồi khoáng sản.

Điều 4: Quy định chung về công tác trắc địa mỏ

Đây là điều khoản nền tảng quy định các nguyên tắc kỹ thuật bắt buộc phải tuân thủ:

• Hệ tọa độ và hệ độ cao: Công tác trắc địa mỏ phải được thực hiện trong Hệ tọa độ quốc gia VN-2000 và Hệ độ cao quốc gia (Hệ độ cao Hòn Dấu), trừ các trường hợp đặc biệt được cơ quan quản lý nhà nước cho phép sử dụng hệ tọa độ giả định hoặc hệ tọa độ chuyên dùng.
• Yêu cầu về thiết bị đo đạc: Tất cả các thiết bị sử dụng trong công tác trắc địa mỏ (máy toàn đạc điện tử, máy kinh vĩ, máy thủy chuẩn, thiết bị định vị vệ tinh GNSS, máy đo khoảng cách laser) phải được kiểm nghiệm, hiệu chuẩn định kỳ theo đúng quy định của pháp luật về đo lường và phải đảm bảo độ chính xác phù hợp với cấp hạng công việc.
• Nhân lực thực hiện: Người chủ trì và thực hiện công tác trắc địa mỏ phải có trình độ chuyên môn phù hợp (được đào tạo về chuyên ngành trắc địa mỏ hoặc đo đạc bản đồ) và có chứng chỉ hành nghề theo quy định.
• Công tác an toàn lao động: Quá trình đo đạc trắc địa tại mỏ (đặc biệt là mỏ hầm lò) phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong khai thác mỏ, phòng chống cháy nổ, khí độc và sập hầm.
• Lưu trữ và bảo mật tài liệu: Toàn bộ số liệu đo đạc gốc, sổ đo, bản đồ mỏ và các báo cáo kỹ thuật phải được lưu trữ, bảo quản an toàn và bảo mật theo quy định của pháp luật về khoáng sản và lưu trữ quốc gia.