Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10384:2014 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn châu Âu EN 12134:1997, quy định phương pháp xác định hàm lượng thịt quả có thể ly tâm được trong nước rau và nước quả. Đây là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng giúp đánh giá chất lượng, độ đồng nhất cũng như các đặc tính cảm quan của các sản phẩm nước trái cây và nước rau quả thương mại trên thị trường.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi cho tất cả các loại nước rau, nước quả nguyên chất, nước quả cô đặc sau khi đã được tái tạo về nồng độ tự nhiên, cũng như các sản phẩm đồ uống có nguồn gốc từ rau quả.
• Phương pháp này cho phép xác định chính xác tỷ lệ phần trăm thể tích của phần thịt quả lơ lửng có thể tách ra được bằng lực ly tâm dưới các điều kiện thí nghiệm được quy định nghiêm ngặt.

- Nguyên tắc của phương pháp ly tâm

• Mẫu thử nước rau hoặc nước quả được chuẩn bị và lắc đều để đảm bảo tính đồng nhất, sau đó được đưa vào các ống ly tâm chuyên dụng có vạch chia độ.
• Tiến hành ly tâm mẫu thử dưới một gia tốc ly tâm tương đối (RCF) và thời gian xác định để tách hoàn toàn phần thịt quả lơ lửng ra khỏi dịch lỏng.
• Sau khi quá trình ly tâm kết thúc, thể tích của phần thịt quả lắng xuống ở đáy ống ly tâm được đọc trực tiếp và biểu thị bằng phần trăm thể tích (% v/v) so với thể tích mẫu ban đầu đem thử nghiệm.

- Thiết bị, dụng cụ và hóa chất yêu cầu

• Máy ly tâm: Phải là loại máy ly tâm có khả năng tạo ra gia tốc ly tâm tương đối (RCF) ổn định từ 370g đến 375g tại đáy ống ly tâm. Tốc độ quay (vòng/phút) cần thiết của máy ly tâm phải được tính toán chính xác dựa trên bán kính quay của đầu ly tâm được sử dụng.
• Ống ly tâm: Sử dụng các ống ly tâm bằng thủy tinh hoặc nhựa chịu lực, có dạng hình nón ở phần đáy và có vạch chia độ rõ ràng, chính xác để đo được thể tích phần lắng một cách dễ dàng.
• Nước cất hoặc nước khử khoáng: Phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn TCVN 4851 (ISO 3696) để phục vụ công tác vệ sinh dụng cụ và chuẩn bị mẫu thử khi cần thiết.

- Quy trình tiến hành thử nghiệm chi tiết

• Chuẩn bị mẫu thử: Trước khi tiến hành phân tích, mẫu thử phải được đưa về nhiệt độ phòng và lắc đều liên tục để đảm bảo phần thịt quả phân tán đồng đều trong toàn bộ thể tích mẫu. Đối với các sản phẩm nước quả cô đặc, cần tiến hành pha loãng với nước cất về độ brix tự nhiên theo đúng hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất trước khi tiến hành ly tâm.
• Tiến hành ly tâm: Rót một thể tích mẫu xác định (thường là đầy đến vạch quy định của ống ly tâm, ví dụ 10 ml) vào ống ly tâm sạch và khô. Đặt các ống ly tâm vào các vị trí đối xứng nhau trong đầu quay của máy ly tâm để đảm bảo sự cân bằng lực tuyệt đối khi vận hành.
• Vận hành thiết bị: Khởi động máy ly tâm và điều chỉnh tốc độ quay đạt đến gia tốc ly tâm tương đối từ 370g đến 375g. Duy trì quá trình ly tâm liên tục trong khoảng thời gian quy định (thường là 10 phút) ở nhiệt độ phòng ổn định.
• Đọc kết quả lắng: Sau khi máy ly tâm dừng hoạt động hoàn toàn, lấy các ống ly tâm ra một cách nhẹ nhàng và cẩn thận để tránh làm xáo trộn hoặc tái phân tán phần cặn lắng ở đáy ống. Đọc thể tích của phần thịt quả lắng ở đáy ống chính xác đến vạch chia nhỏ nhất của ống ly tâm.

- Cách tính toán và biểu thị kết quả

• Hàm lượng thịt quả ly tâm được biểu thị bằng phần trăm thể tích (% v/v), được tính bằng tỷ lệ giữa thể tích phần thịt quả lắng thu được sau khi ly tâm và thể tích mẫu thử ban đầu đem ly tâm, nhân với 100.
• Kết quả thử nghiệm cuối cùng là giá trị trung bình cộng của ít nhất hai lần xác định song song được tiến hành trên cùng một mẫu thử, với điều kiện sai lệch giữa hai lần đo không vượt quá giới hạn cho phép quy định trong tiêu chuẩn.

- Yêu cầu đối với báo cáo thử nghiệm

• Báo cáo thử nghiệm phải ghi nhận đầy đủ các thông tin bao gồm: phương pháp thử nghiệm đã áp dụng (viện dẫn tiêu chuẩn TCVN 10384:2014), kết quả thu được và cách biểu thị kết quả.
• Phải ghi nhận rõ ràng mọi chi tiết thao tác không quy định trong tiêu chuẩn này hoặc được coi là tùy chọn, cùng với bất kỳ sự cố bất thường nào xảy ra trong quá trình thử nghiệm có thể ảnh hưởng đến kết quả phân tích.
• Báo cáo cũng phải bao gồm tất cả các thông tin cần thiết để nhận biết một cách đầy đủ và toàn diện về mẫu thử được phân tích.