Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 3 TCN 193:1972

Tiêu chuẩn ngành 3 TCN 193:1972 quy định các yêu cầu kỹ thuật, kích thước cơ bản và thông số hình học đối với dòng sản phẩm dao tiện gắn hợp kim cứng, cụ thể là loại dao tiện tinh lưỡi rộng. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng trong ngành cơ khí chế tạo tại Việt Nam, giúp chuẩn hóa công cụ cắt gọt nhằm đảm bảo chất lượng bề mặt gia công chi tiết máy đạt độ bóng và độ chính xác cao.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại dao tiện tinh lưỡi rộng có phần cắt được chế tạo bằng cách gắn mảnh hợp kim cứng (carbide) lên thân dao bằng thép.
• Sản phẩm được thiết kế chuyên dụng cho nguyên công tiện tinh, tiện hớt lưng hoặc các nguyên công gia công bề mặt yêu cầu độ nhẵn bóng cao và năng suất lớn.
• Áp dụng rộng rãi trong các nhà máy chế tạo cơ khí, xưởng gia công cắt gọt kim loại thuộc hệ thống công nghiệp quốc gia.

Thông số kích thước và hình học cơ bản

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các thông số kích thước hình học của dao tiện tinh lưỡi rộng nhằm đảm bảo tính lắp lẫn và hiệu quả cắt gọt tối ưu:

• Kích thước thân dao: Quy định cụ thể về chiều cao thân dao, chiều rộng thân dao và chiều dài tổng thể của dao để phù hợp với các cơ cấu gá đặt trên bàn xe dao của máy tiện.
• Hình dáng phần cắt: Thiết kế lưỡi cắt chính có chiều rộng lớn (lưỡi rộng) song song hoặc nghiêng một góc nhỏ so với trục gia công, giúp phân bố đều lực cắt và giảm thiểu vết nhấp nhô trên bề mặt chi tiết.
• Các góc cắt tiêu chuẩn: Xác định trị số góc trước, góc sau, góc nghiêng chính và góc nghiêng phụ nhằm tối ưu hóa quá trình tạo phoi và thoát nhiệt khi gia công tinh.

Yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu và chế tạo

• Vật liệu thân dao: Thân dao phải được chế tạo từ các mác thép kết cấu cacbon chất lượng cao hoặc thép hợp kim (như thép 45, thép 50 hoặc thép 40Cr) có độ bền cơ học cao, khả năng chịu uốn và chống rung động tốt trong quá trình cắt.
• Mảnh hợp kim cứng: Sử dụng các mác hợp kim cứng phổ biến (như nhóm BK đối với gia công gang, nhóm TK đối với gia công thép) có độ cứng nóng cao, khả năng chống mài mòn vượt trội ở nhiệt độ cắt lớn.
• Chất lượng mối hàn: Mối liên kết giữa mảnh hợp kim cứng và thân dao (thường là hàn đồng hoặc hàn bạc) phải đảm bảo độ ngấu, không bị rạn nứt, rỗng co hoặc bong tróc dưới tác dụng của lực cắt lớn.
• Độ nhám bề mặt: Các bề mặt làm việc của dao, đặc biệt là mặt trước và mặt sau sau khi mài sắc, phải đạt độ nhám bề mặt theo đúng cấp độ quy định để giảm ma sát và nâng cao tuổi thọ của dao.

Hướng dẫn sử dụng và bảo quản

Để đảm bảo hiệu quả sử dụng tối đa của dao tiện tinh lưỡi rộng theo tiêu chuẩn 3 TCN 193:1972, người vận hành cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Gá đặt dao chính xác, đảm bảo mũi dao nằm đúng tâm máy hoặc cao hơn tâm một khoảng nhỏ theo quy trình công nghệ.
• Lựa chọn chế độ cắt (vận tốc cắt, lượng chạy dao, chiều sâu cắt) phù hợp với độ cứng của vật liệu gia công và đặc tính của mảnh hợp kim cứng.
• Sử dụng dung dịch trơn nguội đầy đủ và liên tục để làm mát vùng cắt, bảo vệ lưỡi cắt không bị nứt nhiệt.
• Thực hiện mài sắc lại dao kịp thời khi phát hiện lưỡi cắt bị mòn quá giới hạn cho phép nhằm duy trì độ bóng bề mặt chi tiết gia công.