Tiêu chuẩn ngành 3 TCN 209:1972 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với dao tiện và dao bào gắn hợp kim cứng. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng trong ngành chế tạo máy và gia công cơ khí, nhằm đảm bảo chất lượng, độ bền và độ chính xác của dụng cụ cắt gọt trong quá trình sản xuất.

Yêu cầu về vật liệu chế tạo thân dao và mảnh hợp kim cứng

Tiêu chuẩn đưa ra các quy định nghiêm ngặt về mác vật liệu sử dụng cho cả phần thân dao và phần lưỡi cắt bằng hợp kim cứng để đảm bảo khả năng chịu lực và chịu mài mòn cao:

• Vật liệu làm thân dao: Thân dao tiện và dao bào phải được chế tạo từ các loại thép có độ bền cơ học cao, thông thường là thép cacbon chất lượng cao như thép 45 hoặc các mác thép tương đương. Vật liệu này phải đảm bảo độ cứng và độ dẻo dai cần thiết để chống biến dạng hoặc gãy hỏng dưới tác dụng của lực cắt lớn.
• Vật liệu mảnh hợp kim cứng: Mảnh hợp kim cứng gắn trên dao phải phù hợp với các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành về hợp kim cứng (như nhóm mác BK đối với gia công gang, nhóm mác TK đối với gia công thép). Mảnh hợp kim không được có vết nứt, rỗ khí, phân lớp hoặc các khuyết tật khác làm giảm độ bền cắt.

Yêu cầu kỹ thuật đối với mối liên kết hàn

Mối liên kết giữa mảnh hợp kim cứng và thân dao là yếu tố quyết định đến độ an toàn và tuổi thọ của dụng cụ gá đặt:

• Chất lượng mối hàn: Mối hàn phải đảm bảo độ ngấu, liên kết chặt chẽ và liên tục giữa mảnh hợp kim và rãnh trên thân dao. Không cho phép có hiện tượng bong tróc, nứt nẻ ở vùng ảnh hưởng nhiệt xung quanh mối hàn.
• Kim loại điền đầy (vật liệu hàn): Thường sử dụng đồng đỏ hoặc đồng thau làm kim loại hàn đệm để giảm ứng suất nhiệt phát sinh do sự chênh lệch hệ số giãn nở nhiệt giữa hợp kim cứng và thép, đồng thời tăng độ bám dính. Chiều dày lớp kim loại hàn phải đồng đều và nằm trong giới hạn cho phép của thiết kế kỹ thuật.

Yêu cầu về độ chính xác kích thước và độ nhám bề mặt

Để đảm bảo chất lượng bề mặt chi tiết sau khi gia công, dao tiện và dao bào cần đạt các tiêu chuẩn về độ nhám và kích thước hình học:

• Độ nhám bề mặt: Các bề mặt làm việc của dao như mặt trước, mặt sau chính, mặt sau phụ sau khi mài sắc phải đạt độ nhám theo quy định (thường là Ra từ 0.4 đến 1.6 tùy thuộc vào cấp chính xác của dao). Thân dao cũng phải được gia công nhẵn phẳng, sạch rỉ sét và không có ba via sắc cạnh.
• Sai lệch kích thước hình học: Các thông số góc độ của dao (góc trước, góc sau, góc nghiêng chính, góc nghiêng phụ) phải nằm trong phạm vi dung sai cho phép để tối ưu hóa quá trình cắt và thoát phoi, tránh hiện tượng rung động khi gia công.

Quy trình kiểm tra chất lượng và nghiệm thu sản phẩm

Sản phẩm trước khi xuất xưởng hoặc đưa vào sử dụng phải trải qua quá trình kiểm tra nghiêm ngặt để loại bỏ các sản phẩm lỗi:

• Kiểm tra ngoại quan: Phát hiện các khuyết tật bề mặt, vết nứt trên mảnh hợp kim bằng mắt thường hoặc kính lúp có độ phóng đại phù hợp.
• Kiểm tra kích thước và góc độ: Sử dụng các dụng cụ đo chuyên dụng như thước cặp, panme, dưỡng đo góc để xác định độ chính xác hình học của dao so với bản vẽ thiết kế.
• Kiểm tra độ bền mối hàn: Tiến hành gõ nhẹ hoặc thử tải theo quy trình kỹ thuật để đảm bảo mảnh hợp kim không bị bong rơi dưới tác động của lực cắt thực tế.