Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 599:2004 quy định chi tiết về quy trình kỹ thuật nhân giống nhãn, vải bằng phương pháp ghép. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng áp dụng cho các cơ sở sản xuất giống, nhằm chuẩn hóa quy trình, nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng cây giống xuất vườn, phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của Tiêu chuẩn.

• Tiêu chuẩn này quy định những yêu cầu kỹ thuật bắt buộc và khuyến khích áp dụng đối với quy trình nhân giống cây nhãn (Dimocarpus longan Lour.) và cây vải (Litchi chinensis Sonn.) bằng phương pháp ghép (bao gồm ghép mắt và ghép cành).
• Đối tượng áp dụng bao gồm tất cả các tổ chức, cá nhân, cơ sở nghiên cứu, sản xuất và kinh doanh giống cây trồng hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam thực hiện việc nhân giống nhãn, vải phục vụ sản xuất thương mại hoặc bảo tồn nguồn gen.

• Quy trình nhân giống này được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về quản lý chất lượng giống cây ăn quả lâu năm.
• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này đóng vai trò là cơ sở pháp lý và kỹ thuật bổ trợ. Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế, các nội dung tương ứng trong quy trình này sẽ được áp dụng theo phiên bản mới nhất của tài liệu đó.

• Cây mẹ (Cây đầu dòng): Là những cây nhãn, vải có năng suất cao, chất lượng quả tốt, sinh trưởng khỏe mạnh, không mang các mầm bệnh nguy hiểm (đặc biệt là bệnh chổi rồng trên nhãn), đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền bình tuyển, đánh giá và cấp giấy chứng nhận cây đầu dòng để khai thác mắt ghép hoặc cành ghép.
• Gốc ghép (Rootstock): Là cây được gieo từ hạt của các giống nhãn, vải có đặc tính sinh trưởng khỏe, hệ rễ phát triển mạnh, khả năng thích ứng cao với điều kiện đất đai, chống chịu sâu bệnh tốt và có độ tương thích sinh học cao với cành ghép.
• Cành ghép hoặc mắt ghép (Scion/Budwood): Là đoạn cành hoặc mắt ngủ được khai thác từ các cành bánh tẻ trên tán của cây mẹ đạt chuẩn, dùng để ghép lên gốc ghép nhằm truyền tải nguyên vẹn các đặc tính di truyền ưu việt của cây mẹ sang cây giống mới.
• Cây giống ghép: Là cây hoàn chỉnh được tạo thành từ sự liên kết cơ học và sinh lý giữa gốc ghép và cành ghép/mắt ghép, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật để đem trồng sản xuất.

• Nguồn giống và tiêu chuẩn hạt làm gốc ghép: Hạt giống để gieo làm gốc ghép phải được thu hoạch từ những cây khỏe mạnh, quả chín hoàn toàn, không bị sâu bệnh phá hại. Đối với nhãn, ưu tiên sử dụng hạt nhãn thóc hoặc các giống nhãn địa phương có sức sống mạnh. Đối với vải, sử dụng hạt vải chua hoặc các giống vải địa phương có hệ rễ ăn sâu, chịu hạn và chịu nước tốt.
• Kỹ thuật xử lý và gieo hạt: Hạt sau khi tách khỏi quả phải được rửa sạch phần thịt quả bám quanh, xử lý nấm bệnh bằng thuốc bảo vệ thực vật phù hợp và tiến hành gieo ngay vào bầu đất hoặc luống ươm để đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao nhất. Đất trong bầu hoặc luống ươm phải tơi xốp, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt và đã được khử trùng.
• Chăm sóc cây con làm gốc ghép: Cần thực hiện tưới nước giữ ẩm thường xuyên, bón phân định kỳ bằng phân bón lá hoặc phân hóa học pha loãng để thúc đẩy cây sinh trưởng nhanh. Đồng thời, phải chủ động phòng trừ các đối tượng dịch hại nguy hiểm như bệnh lở cổ rễ, sâu vẽ bùa, rầy hại lá non.
• Tiêu chuẩn gốc ghép khi tiến hành ghép: Gốc ghép đạt tiêu chuẩn đưa vào ghép phải có tuổi từ 8 đến 12 tháng kể từ khi gieo hạt. Đường kính thân gốc ghép (đo tại vị trí cách mặt bầu hoặc mặt đất từ 15 cm đến 20 cm) phải đạt tối thiểu từ 0,8 cm đến 1,2 cm. Cây gốc ghép phải có thân thẳng, vỏ dễ bóc (dòng nhựa đang lưu thông mạnh), không bị sâu bệnh hại và không bị cụt ngọn.