Tóm tắt Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 474:2001 về cây giống chôm chôm

Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 474:2001 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành quy định các yêu cầu kỹ thuật, chỉ tiêu chất lượng và phương pháp đánh giá đối với cây giống chôm chôm ghép (Nephelium lappaceum L.). Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu đối với cây giống chôm chôm được nhân giống bằng phương pháp vô tính (ghép mắt hoặc ghép cành).
• Văn bản áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, kiểm định và lưu thông cây giống chôm chôm trên phạm vi toàn quốc.

Điều 2: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa rõ ràng nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế sản xuất giống:

• Cây đầu dòng (Cây mẹ): Là cây chôm chôm có năng suất cao, chất lượng quả tốt, ổn định, sạch sâu bệnh nguy hiểm, đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền bình tuyển, đánh giá và cấp giấy công nhận để khai thác mắt ghép hoặc cành ghép.
• Gốc ghép: Là cây gieo từ hạt của các giống chôm chôm sinh trưởng khỏe, có khả năng thích ứng tốt với điều kiện đất đai, khí hậu địa phương và có độ tương hợp cao với mắt ghép.
• Mắt ghép (hoặc cành ghép): Là bộ phận sinh dưỡng được khai thác từ các cành bánh tẻ của cây đầu dòng để tiến hành ghép lên gốc ghép.
• Cây giống ghép: Là cây giống hoàn chỉnh được tạo thành từ sự kết hợp vật lý và sinh lý giữa gốc ghép và mắt ghép (hoặc cành ghép), đảm bảo khả năng sinh trưởng độc lập sau khi xuất vườn.

Điều 3: Yêu cầu kỹ thuật đối với nguồn vật liệu nhân giống

Để đảm bảo chất lượng cây giống thương phẩm, tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt về nguồn gốc và chất lượng của vật liệu ban đầu:

• Yêu cầu đối với cây mẹ lấy mắt ghép: Phải được chăm sóc theo quy trình kỹ thuật đặc biệt, không được để cây mang quá nhiều quả làm suy kiệt dinh dưỡng. Cành lấy mắt ghép phải là cành bánh tẻ khỏe mạnh ở tầng tán ngoài ánh sáng, không bị sâu bệnh gây hại, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
• Yêu cầu đối với gốc ghép: Hạt dùng để gieo làm gốc ghép phải được thu hoạch từ những quả chín hoàn toàn, không bị dị dạng hay sâu bệnh. Cây gốc ghép trước khi tiến hành ghép phải đạt độ tuổi sinh trưởng từ 8 đến 12 tháng, thân cây thẳng, vỏ dễ bóc, đường kính cổ rễ đạt kích thước tiêu chuẩn và không có biểu hiện của bệnh hại rễ.

Điều 4: Tiêu chuẩn chất lượng cây giống xuất vườn

Cây giống chôm chôm ghép khi xuất vườn phải đạt đầy đủ các chỉ tiêu chất lượng sau:

• Độ thuần giống: Phải đảm bảo đúng giống như tên gọi đã công bố, không bị lẫn lộn với các giống chôm chôm khác trong quá trình nhân giống và chăm sóc.
• Hình thái và kích thước: Thân cây thẳng, vết ghép đã liền sẹo hoàn toàn và tiếp hợp tốt, không bị nứt hay rỉ nhựa. Chiều cao của cây tính từ vết ghép đến đỉnh sinh trưởng tối thiểu phải đạt từ 30 cm trở lên.
• Trạng thái lá và chồi: Cây giống phải có ít nhất từ 1 đến 2 cơi đọt (đợt lộc) đã thành thục, lá có màu xanh đặc trưng của giống, phiến lá cứng cáp, không bị dị dạng.
• Hệ thống rễ và bầu đất: Bộ rễ phải phát triển mạnh, rễ cọc không bị cong vẹo nghiêm trọng, rễ cám phân bố đều trong bầu đất. Bầu đất nuôi cây phải còn nguyên vẹn, không bị vỡ, nứt nẻ hoặc bị úng nước.
• An toàn dịch hại: Cây giống xuất vườn phải hoàn toàn sạch các loại dịch hại nguy hiểm như bệnh thối rễ do nấm, bệnh chổi rồng, rệp sáp và các loại sâu đục thân.